سیری در سیره نبوی - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٨
سخنان او را جمع بکنیم و درست پخش و تشریح بکنیم ، مسئله دیگری است . کلمات پیغمبر را در جاهای مختلف نقل کردهاند . من مخصوصا از قدیمترین منابع ، قسمتی را نقل میکنم . از قدیمترین منابعی که در دست است یالااقل من در دست داشتهام کتاب " البیان و التبیین " جاحظ است . جاحظ در نیمه دوم قرن سوم میزیسته است ، یعنی این سخنان تقریبا در نیمه اول قرن سوم نوشته شده است . این کتاب حتی از نظر فرنگیها و مستشرقین جزء کتابهای بسیار معتبر است . اینها سخنانی نیست که بگوئید بعدها نقل کردهاند ، نه ، در قرن سوم به صورت یک کتاب در آمده است که البته قبل از قرن سوم هم بوده است ، چون جاحظ اینها را با سند نقل میکند . مثلا شما ببینید در زمینه مسؤلیتهای اجتماعی ، این شخصیت بزرگ چگونه سخن میگوید ؟ میفرماید : مردمی سوار کشتی شدند و دریایی پهناور را طی میکردند . یک نفر را دیدند که دارد جای خودش را نقر میکند یعنی سوراخ میکند . یک نفر از اینها نرفت دست او را بگیرد . چون دستش را نگرفتند آب وارد کشتی شد و همه آنها غرق شدند ، و اینچنین است فساد . توضیح اینکه : یک نفر در جامعه مشغول فساد میشود ، مرتکب منکرات میشود . یکی نگاه میکند میگوید به من چه ، دیگری میگوید من و او را که در یک قبر دفن نمی کنند . فکر نمیکند که مثل جامعه ، مثل کشتی است . اگر در یک کشتی آب وارد بشود ، ولو از جایگاه یک فرد وارد بشود ، تنها آن فرد را غرق نمیکند بلکه همه مسافرین را یکجا غرق میکند .