برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦٨ - چرا تنها زيتون و نخل و انگور؟!

مسلمان ناراحت شد و ضمن سخنانش چنين سوگند ياد كرد: قسم به چيزى كه بعد از مرگ در انتظار او هستم ... (و هدفش قيامت و حساب خدا بود) مرد مشرك گفت:

سوگند به خدا كه او هيچ مرده‌اى را زنده نخواهد كرد.

آيه نازل شد و به او و مانند او پاسخ گفت.

تفسير:

معاد و پايان گرفتن اختلافها: در تعقيب بحثهايى كه در آيات گذشته پيرامون مسأله «توحيد» و «رسالت پيامبران» آمد، قرآن در اينجا با ذكر گوشه‌اى از مباحث «معاد»، اين بحثها را تكميل مى‌كند.

نخست مى‌گويد: «و آنها مؤكدا سوگند ياد كردند كه خداوند كسانى را كه مى‌ميرند هرگز مبعوث نمى‌كند»، و به زندگى جديد باز نمى‌گرداند (وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ).

اين انكار بى‌دليل، آن هم انكارى توأم با قسمهاى مؤكّد، نشانه‌اى از نادانى آنها و بى‌خبريشان بود، لذا قرآن در پاسخ آنها چنين مى‌گويد: «اين وعده قطعى خداوند است (كه همه مردگان را به حيات جديد باز مى‌گرداند تا نتيجه اعمالشان را ببينند) ولى غالب مردم نمى‌دانند» و بر اثر ناآگاهى دست به انكار مى‌زنند (بَلى‌ وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ).

(آيه ٣٩)- سپس به بيان يكى از هدفهاى معاد، و بعد از آن به ذكر قدرت خدا بر اين كار، مى‌پردازد، تا نشان دهد اگر سر چشمه انكار آنها تصور بى‌هدف بودن معاد است اين اشتباه بزرگى است.

نخست مى‌گويد: خداوند مردگان را مبعوث مى‌كند: «تا براى همگان روشن سازد آنچه را كه در آن اختلاف داشتند» (لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ).

«و تا كسانى كه اين واقعيت را انكار مى‌كردند بدانند دروغ مى‌گفتند» (وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ كانُوا كاذِبِينَ).

بنابراين، بازگشت به وحدت و پايان گرفتن اختلافات عقيدتى يكى از اهداف معاد را تشكيل مى‌دهد كه در آيه فوق به آن اشاره شده است.

(آيه ٤٠)- در اين آيه به بيان اين حقيقت مى‌پردازد كه اگر آنها بازگشت انسان‌