برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩١ - نقش اسلام در احياى ارزش مقام زن

و انسانهايى كه همچون بت پرستش مى‌شدند در كنار پرستش كنندگان قرار مى‌گيرند، «و هنگامى كه مشركان معبودهايى را كه همتاى خدا قرار دادند مى‌بينند، مى‌گويند:

«پروردگارا! اينها همتايانى هستند كه ما به جاى تو آنها را مى‌خوانديم»! (وَ إِذا رَأَى الَّذِينَ أَشْرَكُوا شُرَكاءَهُمْ قالُوا رَبَّنا هؤُلاءِ شُرَكاؤُنَا الَّذِينَ كُنَّا نَدْعُوا مِنْ دُونِكَ).

اين معبودان نيز، ما را در اين كار وسوسه كردند و در حقيقت شريك جرم ما بودند، بنابراين، سهمى از عذاب و مجازات ما را براى آنها قرار ده.

«و در اين هنگام (به فرمان خدا) معبودان (به سخن در مى‌آيند و) آنها مى‌گويند: شما قطعا دروغگو هستيد»! (فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ إِنَّكُمْ لَكاذِبُونَ).

ما نه شريك خدا بوديم و نه شما را وسوسه كرديم و نه محكوم به پذيرش بخشى از مجازاتتان هستيم.

(آيه ٨٧)- در اين آيه اضافه مى‌كند كه بعد از اين سخن و شنيدن پاسخ «همگى در پيشگاه خدا اظهار تسليم مى‌كنند» (وَ أَلْقَوْا إِلَى اللَّهِ يَوْمَئِذٍ السَّلَمَ). و غرور و نخوت و تعصبهاى كوركورانه اين عابدان نادان با ديدن چهره حق كنار مى‌رود و سر تعظيم در پيشگاهش فرود مى‌آورند و (در اين هنگام) تمام آنچه را (نسبت به خدا) دروغ مى‌بستند، گم و نابود مى‌شود»! (وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ).

هم نسبت دروغين شريك خدا بودن، محو و بى‌رنگ مى‌شود، و هم پندار شفاعت بتها در پيشگاه خدا، بلكه همانها آتشگيره‌هاى دوزخ مى‌شوند و به جان پرستش كنندگانشان مى‌افتند!

(آيه ٨٨)- تا اينجا بيان حال مشركان گمراهى بود كه در شرك و انحراف خود غوطه‌ور بودند، بى‌آنكه ديگرى را به اين راه بخوانند، سپس حال كسانى را بيان مى‌كند كه در عين گمراهى به گمراه ساختن ديگران نيز اصرار دارند، مى‌فرمايد:

«كسانى كه كافر شدند و مردم را از راه خدا باز داشتند، مجازاتى مافوق مجازات كفرشان بر آنها مى‌افزاييم در برابر آنچه فساد مى‌كردند» (الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ زِدْناهُمْ عَذاباً فَوْقَ الْعَذابِ بِما كانُوا يُفْسِدُونَ). چرا كه عامل فساد در روى زمين و گمراهى خلق خدا، و مانع از پيمودن راه حق شدند.