برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٣٢ - احترام پدر و مادر در منطق اسلام

پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از راهى عبور مى‌كرد، يكى از يارانش به نام سعد مشغول وضو گرفتن بود، و آب زياد مى‌ريخت، فرمود: چرا اسراف مى‌كنى اى سعد! عرض كرد: آيا در آب وضو نيز اسراف است؟ فرمود: نعم و ان كنت على نهر جار؛ «آرى! هر چند در كنار نهر جارى باشى».

(آيه ٢٧)- اين آيه به منزله استدلال و تأكيدى بر نهى از تبذير است، مى‌فرمايد: «تبذيركنندگان برادران شياطينند» (إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ). چرا كه نعمتهاى خدا را كفران مى‌كنند.

«و شيطان، در برابر پروردگارش بسيار ناسپاس بود» (وَ كانَ الشَّيْطانُ لِرَبِّهِ كَفُوراً).

زيرا خداوند نيرو و توان و هوش و استعداد فوق العاده‌اى به او داده بود، و او اين همه نيرو را در غير موردش يعنى؛ در طريق اغوا و گمراهى مردم صرف كرد.

(آيه ٢٨)- و از آنجا كه گاهى مسكينى به انسان رو مى‌آورد و امكاناتى براى پاسخ گويى به نياز او در اختيارش نيست، اين آيه طرز برخورد صحيح با نيازمندان را در چنينى شرايطى بيان كرده، مى‌گويد: «هرگاه از آنان [مستمندان‌] روى برتابى (به خاطر نداشتن امكانات و) انتظار رحمت پروردگارت را داشته باشى (تا گشايشى در كارت پديد آيد و به آنها كمك كنى) با گفتار نرم و آميخته با لطف با آنها سخن بگو» حتى اگر مى‌توانى وعده آينده را به آنها بده و مأيوسشان نساز (وَ إِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوها فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُوراً).

(آيه ٢٩)- و از آنجا كه رعايت اعتدال در همه چيز حتى در انفاق و كمك به ديگران شرط است در اين آيه روى اين مسأله تأكيد كرده، مى‌گويد: «و هرگز دستت را بر گردنت زنجير مكن» و ترك انفاق و بخشش منما (وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى‌ عُنُقِكَ).

اين تعبير كنايه لطيفى است از اين كه دست دهنده داشته باش، و همچون بخيلان كه گويى دستهايشان به گردنشان با غل و زنجير بسته است و قادر به كمك و انفاق نيستند مباش.