برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٠ - جمع ثروت تا چه اندازه «كنز» محسوب مىشود؟

سپس براى تأكيد عدم ايمان آنها مى‌گويد: آنها كسانى هستند كه «دلهايشان مضطرب و آميخته با شك و ترديد است»! (وَ ارْتابَتْ قُلُوبُهُمْ).

«به همين دليل در اين شك و ترديد گاهى قدم به پيش مى‌گذارند و گاهى باز مى‌گردند و پيوسته در حيرت و سرگردانى به سر مى‌برند» و هميشه منتظر پيدا كردن بهانه و كسب اجازه از پيامبرند (فَهُمْ فِي رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُونَ).

اين دو نشانه مخصوص «مؤمنان» و «منافقان» صدر اسلام و ميدان جنگ «تبوك» نبود، بلكه هم امروز نيز «مؤمنان راستين» را از «مدعيان دروغين» با اين دو صفت مى‌توان شناخت، مؤمن، شجاع و مصمم است و منافق بزدل و ترسو و متحير و عذرتراش!

(آيه ١٠)- عدمشان، به ز وجود! در اينجا يكى ديگر از نشانه‌هاى كذب و دروغ منافقان را بيان كرده و در حقيقت بحثى را كه در آيات قبل گذشت و فرمود:

وَ اللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ‌ تكميل مى‌كند و مى‌گويد: «اينها اگر (راست مى‌گفتند و) اراده داشتند كه (بسوى ميدان جهاد) خارج شوند وسيله‌اى براى آن فراهم مى‌ساختند» در حالى كه هيچ گونه آمادگى در آنها ديده نمى‌شود (وَ لَوْ أَرادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا لَهُ عُدَّةً).

اينها افراد تاريكدل بى‌ايمانى هستند كه «خدا از شركت آنها در ميدان پر افتخار جهاد كراهت دارد لذا (توفيق خود را از آنها سلب كرده و) آنان را از حركت باز داشته است و به آنها گفته شد با قاعدين [كودكان و پيران و بيماران‌] بنشينيد» (وَ لكِنْ كَرِهَ اللَّهُ انْبِعاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَ قِيلَ اقْعُدُوا مَعَ الْقاعِدِينَ).

اين يك فرمان تكوينى است كه از باطن تاريك و آلوده آنها برخاسته و مقتضاى عقيده فاسد و اعمال زشت آنها از آيه فوق به خوبى استفاده مى‌شود كه هر عمل و نيتى اقتضايى دارد كه خواه ناخواه دامان انسان را مى‌گيرد، و همه افراد شايستگى و لياقت آن را ندارند كه در كارهاى بزرگ و راه خدا گام بردارند، اين توفيق را خداوند نصيب كسانى مى‌كند كه پاكى نيت و آمادگى و اخلاص در آنان سراغ دارد.