برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٨ - دورنما و فشرده مباحث اين سوره

خواهد بود و در روز رستاخيز از مائده‌هاى بهشتى با آنها بهره مى‌گيرد، تا مردم از حساب خويش فارغ شوند».

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ* به نام خداوند بخشنده بخشايشگر

(آيه ١)-

شأن نزول:

از «ابن عباس» چنين نقل شده كه: پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در روز جنگ «بدر» براى تشويق جنگجويان اسلام جوايزى براى آنها تعيين كرد، هنگامى كه جنگ «بدر» پايان پذيرفت، جوانان براى گرفتن پاداش افتخارآميز خود به خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شتافتند. در اين موقع ميان دو نفر از انصار مشاجره لفظى پيدا شد و راجع به غنائم جنگ با يكديگر گفتگو كردند، آيه نازل شد و صريحا غنائم را متعلق به پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله معرفى كرد كه هرگونه بخواهد با آن رفتار كند.

تفسير:

آيه پيرامون غنائم جنگى صحبت مى‌كند و به صورت قانون كلى، يك حكم وسيع اسلامى را بيان مى‌دارد، خطاب به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مى‌گويد: «از تو در باره انفال سؤال مى‌كنند» (يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ).

«بگو: انفال مخصوص خدا و پيامبر (صلّى اللّه عليه و آله) است» (قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ).

بنابراين «تقوا را پيشه كنيد و در ميان خود اصلاح كنيد و برادرانى را كه با هم ستيزه كرده‌اند آشتى دهيد» (فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ).

«و اطاعت خدا و پيامبرش كنيد، اگر ايمان داريد» (وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ).

يعنى، تنها ايمان با سخن نيست، بلكه جلوه‌گاه ايمان، اطاعت بى‌قيد و شرط در همه مسائل زندگى از فرمان خدا و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است.

انفال چيست؟ مفهوم اصلى انفال نه تنها غنائم جنگى بلكه همه اموالى را كه مالك خصوصى ندارد- مثل بيشه‌زارها، جنگلها، درّه‌ها و سرزمينهاى موات- شامل مى‌شود و تمام اين اموال متعلق به خدا و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و قائم مقام اوست، و به تعبير ديگر متعلق به حكومت اسلامى است و در مسير منافع عموم مسلمين مصرف مى‌گردد.