برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٢٤ - ٣- فضيلت تلاوت سوره

كارنامه‌اى كه در اين دنيا وجود دارد و اعمال او در آن ثبت مى‌شود، منتها در اينجا پوشيده و مكتوم است و در آنجا گشوده و باز.

(آيه ١٤)- در اين هنگام به او گفته مى‌شود: «نامه اعمالت را خودت بخوان»! (اقْرَأْ كِتابَكَ).

«كافى است كه خودت امروز حسابگر خويش باشى»! (كَفى‌ بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً). يعنى؛ آنقدر مسائل روشن و آشكار است و شواهد و مدارك زنده كه جاى گفتگو نيست. و به اين ترتيب چيزى نيست كه بتوان آن را حاشا كرد.

در حديثى از امام صادق عليه السّلام مى‌خوانيم: «در آن روز انسان آنچه را انجام داده و در نامه عمل او ثبت است همه را به خاطر مى‌آورد گويى همان ساعت آن را انجام داده است! لذا فرياد مجرمان بلند مى‌شود و مى‌گويند: اين چه نامه‌اى است كه هيچ صغير و كبيره‌اى را فروگذار نكرده است»؟

(آيه ١٥)- اين آيه، چهار حكم اساسى و اصولى را در رابطه با مسأله حساب و جزاى اعمال بيان مى‌كند.

نخست مى‌گويد: «هر كسى هدايت شود براى خود هدايت يافته» و نيجه‌اش عائد خود او مى‌شود (مَنِ اهْتَدى‌ فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ).

٢- «و آن كس كه گمراه گردد، به زيان خود گمراه شده است» و عواقب شومش دامن خودش را مى‌گيرد (وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها).

٣- «و هيچ كس بار گناه ديگرى را به دوش نمى‌كشد» و كسى را به جرم ديگرى مجازات نمى‌كنند (وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى‌).

البته اين قانون كلى كه «هيچ كس بار گناه ديگرى را به دوش نمى‌كشد» هيچ گونه منافاتى با آنچه در آيه سوره نحل گذشت كه مى‌گويد: «گمراه كنندگان بار مسؤوليت كسانى را كه گمراه كرده‌اند نيز بر دوش مى‌كشند» ندارد. زيرا آنها به خاطر اقدام به گمراه ساختن ديگران، فاعل آن گناه محسوب مى‌شوند، و در حقيقت اين بار گناهان خودشان است كه بر دوش دارند.

٤- سر انجام چهارمين حكم را به اين صورت بيان مى‌كند كه: «و ما (هيچ‌