برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨١ - ٤- چرا اين سوره «بسم الله» ندارد؟

مراعات خويشاوندى با شما را مى‌كنند و نه پيمان را» (كَيْفَ وَ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلًّا وَ لا ذِمَّةً).

بعد قرآن اضافه مى‌كند كه هيچ گاه فريب سخنان دلنشين و الفاظ به ظاهر زيباى آنها را نخوريد زيرا: «آنها مى‌خواهند شما را با دهانها (و سخنان) خود راضى كنند، ولى دلهاى آنها از اين موضوع ابا دارد» (يُرْضُونَكُمْ بِأَفْواهِهِمْ وَ تَأْبى‌ قُلُوبُهُمْ).

و در پايان آيه اشاره به ريشه اصلى اين موضوع كرده، مى‌گويد: «و بيشتر آنها فاسق و نافرمانبردارند» (وَ أَكْثَرُهُمْ فاسِقُونَ).

(آيه ٩)- در اين آيه يكى از نشانه‌هاى فسق و نافرمانبردارى آنها را چنين توضيح مى‌دهد: «آنها آيات خدا را با بهاى كمى معامله كردند، و به خاطر منافع زود گذر مادى و ناچيز خود، مردم را از راه خدا باز داشتند» (اشْتَرَوْا بِآياتِ اللَّهِ ثَمَناً قَلِيلًا فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِهِ).

بعد مى‌گويد: «چه عمل بدى آنها انجام مى‌دادند» (إِنَّهُمْ ساءَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ). هم خود را از سعادت و هدايت و خوشبختى محروم مى‌ساختند، و هم سدّ راه ديگران مى‌شدند، و چه عملى از اين بدتر!

(آيه ١٠)- در اين آيه بار ديگر گفتار سابق را تأكيد مى‌كند كه: «اين مشركان اگر دستشان برسد، در باره هيچ فرد با ايمانى كمترين ملاحظه خويشاوندى و عهد و پيمان را نخواهند كرد» (لا يَرْقُبُونَ فِي مُؤْمِنٍ إِلًّا وَ لا ذِمَّةً).

«چرا كه اينها اصولا مردمى تجاوزكارند» (وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُعْتَدُونَ).

نه تنها در باره شما، در مورد هر كس كه توانايى داشته باشند دست به تجاوز مى‌زنند.

(آيه ١١)- يكى از فنون فصاحت و بلاغت آن است كه مطالب پر اهميت را با تعبيرات گوناگون براى تأكيد و جا افتادن مطلب تكرار كنند، و از آنجا كه مسأله ضربه نهايى بر پيكر بت پرستى در محيط اسلام و برچيدن آخرين آثار آن از مسائل بسيار مهم بوده است، بار ديگر قرآن مجيد مطالب گذشته را با عبارات تازه‌اى بيان مى‌كند.

نخست مى‌گويد: «اگر مشركان توبه كنند و نماز را برپا دارند و زكات را