برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٦ - محتوا و فضيلت اين سوره

كنند، و از بيراهه به راه بازگردند.

و در پايان آيه مى‌فرمايد: مجازاتشان همين بس كه «افرادى را كه ايمان به رستاخيز و لقاى ما ندارند به حال خود رها مى‌كنيم تا در طغيانشان حيران و سرگردان شوند»، نه حق را از باطل بشناسند، و نه راه را از چاه‌ (فَنَذَرُ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ).

(آيه ١٢)- آنگاه اشاره به وجود نور توحيد در فطرت و عمق روح آدمى كرده، مى‌گويد: «هنگامى كه به انسان زيانى مى‌رسد، و دستش از همه جا كوتاه مى‌شود، دست به سوى ما دراز مى‌كند و ما را (در همه حال) در حالى كه به پهلو خوابيده يا نشسته يا ايستاده است مى‌خواند» (وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً أَوْ قائِماً).

آرى! خاصيت مشكلات و حوادث دردناك، كنار رفتن حجابها از روى فطرت پاك آدمى است، و براى مدتى، هر چند كوتاه درخشش اين نور توحيدى آشكار مى‌گردد.

سپس مى‌گويد: اما اين افراد، چنان كم ظرفيت و بى‌خردند كه «به مجرد اين كه بلا و ناراحتى آنها را برطرف مى‌سازيم، آن چنان در غفلت فرو مى‌روند كه گويا هرگز از ما تقاضايى نداشتند» و ما نيز به آنها كمكى نكرديم‌ (فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنا إِلى‌ ضُرٍّ مَسَّهُ).

«آرى! اين چنين اعمال مسرفان در نظرشان جلوه داده شده است» (كَذلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ).

خداوند اين خاصيت را در اعمال زشت و آلوده آفريده كه هر قدر انسان به آنها بيشتر آلوده شود، بيشتر خو مى‌گيرد و نه تنها قبح و زشتى آنها تدريجا از ميان مى‌رود بلكه كم كم به صورت عملى شايسته در نظرش مجسم مى‌گردد! و اما چرا در آيه فوق اين گونه افراد به عنوان «مسرف» (اسرافكار) معرفى شده‌اند؟ به خاطر اين است كه چه اسرافى از اين بالاتر كه انسان مهمترين سرمايه وجود خود يعنى عمر و سلامت و جوانى و نيروها را بيهوده در راه فساد و گناه‌