است: داناترِین امت من در مسائل مِیراث، زِید بن ثابت است.[١] زِید بنا به درخواست پِیغمبر صلِّی الله علِیه و آله مأمور ِیادگِیرِی زبان ِیهود (عبرانِی) و سرِیانِی[٢] شده بود و آن را در مدت نُه ِیا ِیازده ِیا پانزده روز بنا به

[١] اسد الغابة فِی معرفة الصحابة (ابن اثِیر)، ١٤٠٩/ ١٩٨٩، ج٢، ص٣٤٦.

[٢] سُرِیانِی زبانِی منبعث از زبان آرامِی که در شمال بِین‌النهرِین و غرب اِیران رواج داشته است (فرهنگنامه اِیران، بازِیابِی: ٣ بهمن ١٣٩١). خطِی که براِی نوشتن سرِیانِی بکار مِی‌‌رفته با اندک تغِیِیراتِی همان خط آرامِی است. مرکز اِین لهجه در شمال عراق (بِین النهرِین) شهر ادسا است که در سرِیانِی ارها و در کتب اسلامِی الرها خوانده شده و اکنون اورفا نامند. در قرن دوم مِیلادِی اِین شهر ِیکِی از مراکز مهم عِیسوِیان گردِید و در چند قرن پِیش از آن زمان اسکندر و جانشِینان وِی سلوکس و انتِیوخس شمال بِین النهرِین از مراکز زبان سرِیانِی بوده و بواسطه مهاجرت گروهِی از مردمان مقدونِیه و ِیونان در آن سرزمِین‌‌ها، سرِیانِی رنگ و روِی خاصِی گرفت و بر دِیگر لهجه‌‌هاِی آرامِی برترِی ِیافت و بسِیار لغات ِیونانِی با زبان سرِیانِی درآمِیخت و تغِیِیرِی در انشاء و اسلوب آن پدِید آمد. آن‌‌چنان که در تحرِیر مساِیل دِینِی و فلسفِی و علمِی زبانِی رسا و ثروتمند گردِید. خط سرِیانِی هم از خط ِیونانِی متأثر گشته براِی کتابت بهتر و روشن‌‌تر شد. دِیگر از مراکز مهم سرِیانِی شهر روحانِی عِیسوِیان شرقِی نصِیبِین است. آثارِی که غالباً ترجمه و تفسِیر تورات و انجِیل و مسائل دِینِی و سرودهاِی مذهبِی است بسِیار است و همچنِین در ادبِیات و تارِیخ و علوم ِیادگارهاِی گرانبهاِیِی بدِین زبان باقِی مانده، از جمله اسکندرنامه مجعول و منسوب به کالِیستنس ترجمه سرِیانِی، قانون مدنِی زمان ساسانِیان که مترجم آن ِیشوع بخت اِیرانِی نسطورِی است. مانِی مشهور شش کتاب خود را به زبان سرِیانِی نوشت، چون در آن زمان زبان سرِیانِی در مغرب اِیران زبان علمِی و ادبِی بود. هنوز هم در بسِیارِی از سرزمِین‌‌هاِی عربِی زبان، لهجه سرِیانِی وجود دارد. لهجه آشورِی‌‌ها و کلدانِی‌‌هاِی سورِیه و عراق و ترکِیه و اِیران سرِیانِی است. لهجه سرِیانِی آشورِی‌‌ها با لهجه سرِیانِی کلدانِی‌‌ها اندک تفاوتِی دارد. اِین لهجه در←