عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٨٣ - فضيل عياض و آشتى با حق

[ربنا ما خلقت هذا باطلا][١].

پروردگارا! اين [جهان با عظمت‌] را بيهوده نيافريدى.

پس وقتى نور فكر، بطالت و عبثيت را از خانه هستى دفع كرد، حق بودن جزء به جزء جهان آفرينش در دنياى باعظمت انديشه ثابت مى‌شود، در اين صورت، انسان انديشمند، ذره‌اى از ذرات اين سفره پوشيده به حق را به باطل مصرف نخواهد كرد.

آرى، انسان منصف چون به حق برسد، حق را به حق متصل كند و از حق به راه حق و براى حق مصرف كند.

علي مع الحق والحق مع على يدور حيث ما دار[٢].

على با حق است و حق با على و بر محور او مى‌گردد.

و چون انسان در احوالات امم و به خصوص گذشتگان انديشه كرد، خوبى‌ها و حسنات محسنين از امم را در خود تجلى داده و بدى‌ها و سيئات بدكاران را كه علت سقوط آنان در دنيا و آخرت شده، از خويش دفع خواهد كرد.

در حقيقت انديشه در هر حقيقتى، آيينه نشان دهنده حسنه يا حسناتى است كه آدمى را براى آراسته شدن به آن حسنه يا حسنات جلب خواهد كرد.

فضيل عياض و آشتى با حق‌

داستان انديشه فضيل عياض در يك آيه قرآن مشهور است، كتب رجالى‌

[١] -آل عمران( ٣): ١٩١.

[٢] -فصول المختارة: ٢١١؛ اعلام الورى: ١٥٩، باب ٢؛ شرح نهج البلاغة ابن ابى الحديد: ٢/ ٢٩٧؛ بحار الأنوار: ٣٨/ ٢٩، باب ٥٧.