عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٩٩ - حج با معرفت

قرار داشتن خانه حق در دامنه كوه‌ها، سراشيب دره‌ها، كنار بيابان داغ و گرم و صحرايى بدون آب و علف و در ميان ريگزار و سنگستان، خود يكى از اسرار است و شايد سر آن اين باشد كه مردم را با جلب به آنجا از فدا شدن در برابر زرق و برق‌هاى پوچ رهايى دهند و به آنان بفهمانند كه اگر مادى‌گرى صرف اساس حيات بود، بايد آنجا پوشش مادى‌اش از همه جا بيشتر باشد.

آرى، اين امكان بود كه آن خانه را از زمرد سبز، ياقوت درخشان، لؤلؤ و مرجان و طلاى ناب و نقره فام بنا كنند، اما اين ساختمان با توجه به معانى بلند مناسكش، ميدان سينه را از تصرف شيطان خالى كرده و كوشش و تلاش آن دشمن خطرناك را براى از بين بردن شخصيت معنوى انسان خنثى مى‌كند.

قرآن مجيد در بسيارى از آياتش نشان مى‌دهد كه عباد حق و عاشقان الهى بايد به سختى‌ها و مشقت‌ها آزمايش شوند، نه به راحتى و خوشى‌ها كه مقامات الهى از سينه عافيت‌طلبى در نمى‌آيد، واقعيت‌ها و اسرار را از دل سختى‌ها و تحمل رنج‌ها بيابيد و بس كه:

[فإن مع العسر يسرا\* إن مع العسر يسرا][١].

پس بى‌ترديد با دشوارى آسانى است.\* [آرى‌] بى‌ترديد با دشوارى آسانى است.

به قول بلبل دستان بوستان عشق مرحوم حاج ملا هادى سبزوارى:

[١] -انشراح( ٩٤): ٥- ٦.