عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٥٤ - درسهايى از زيارت كعبه

مقاصد، خارج از اصول عالى نيست، اين خانه با همه آدابش تصويريست كه چهره ابراهيم را در عالى‌ترين صورت معنوى در ضلع ظاهرى در خيال ترسيم مى‌كند و شخص خود را در هنگام اجراى مناسك با ابراهيم هم‌قدم و هم‌صدا و با انديشه‌هاى بلند او آشنا مى‌نگرد و همان كلماتى كه از ضمير ابراهيم برانگيخته شد و صورت و سيرت او به آن مبتلا گرديد تا تمامش كرد و در ضمير هر انسانى كه به رموز اين بيت آشنا شود و واقعيت ابراهيم را در آن بنگرد برانگيخته مى‌شود، آرى از اين رهگذر بايد سالى قريب يك ميليون انسان، ابراهيم وار به تمام نقاط زمين پخش شوند و نداى توحيد را با تمام شرايطش، چون آن امام بزرگ در عالم پخش كنند ولى افسوس و...

در آن صورت كه آدميان، متوجه صورت معنوى ابراهيم مى‌شوند امامت او، قلوب مستعد آنان را پيرو او مى‌گرداند.

مثابه شدن اين خانه هم كه عبارت از خطوط بندگى آن رادمرد بزرگ توحيد است، نفوس مستعدى را به سوى آن مى‌كشاند، تا در گيرودار زندگى از دور و نزديك به سوى آن روى آرند و به آنجا رفت و آمد كنند تا اندك اندك حق و كلمات او بر وجود مردم حاكم شود و نفوس از كشمكش‌ها و تشويش‌ها و جاذبه‌هاى مختلف و نگرانى‌ها كه از خودبينى و سودانديشى و برترى‌جويى برمى‌آيد برهند و به آرامش و امنيت خدايى گرد آيند «و امنا».

پس از روى آوردن و رفت و آمد پى در پى، چهره حقيقى ابراهيم و قيام او با تمام كلمات و وظايف امامت، چهره مى‌نمايد و از ميان بناى بيت و سنگ و گل آن، نقشه ابراهيم ظاهر مى‌شود، همان طور كه چهره مردان فداكار و نمونه‌هاى غيرت و مليت، يا پستى و شهوت، عواطف و مليت و شهوت را بيدار مى‌نمايد، چهره ابراهيم در حال انجام مناسك در آيينه روح انسان بيدار منعكس مى‌گردد، تا در