دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٦٥ - ب - تعيين«طالقان» مورد نظر

نزديك تاجيكستان است. اين شهر در فاصله زيادى از شمال كابل (پايتخت افغانستان) و ميان قندوز در غرب و جلال‌آباد در شرق قرار دارد. اين شهرها در گذشته جزو مناطق خراسان بزرگ به شمار مى‌آمده‌اند. طالقان خراسان نيز بزرگانى را پرورش داده كه نام‌هايشان در كتاب‌هاى تاريخ و جغرافيا آمده است.[١]

ب- تعيين «طالقان» مورد نظر

با توجّه به اين كه طالقان از توابع فومن از نظر جغرافيايى در كوه‌پايه‌هاى شمالى رشته كوه البرز و طالقان ميان قزوين و كرج در كوه‌پايه‌هاى جنوبى همان رشته كوه و با طول جغرافيايى بسيار نزديك هم قرار دارند، مى‌توان اين دو جا را يك منطقه دانست و ده طالقان را دروازه ورودى منطقه اصلى طالقان از سمت شمال و گيلان دانست.

افزون بر اين، برخى احاديث باب، تعداد افرادى را كه از طالقان برخاسته‌اند، بيست و چهار نفر و از سرداران جنگى و مردانى بزرگ خوانده‌اند.[٢] كنار هم نشاندن اين دو صفت، احتمال مقصود بودنِ ده طالقان در نزديكى فومن را دست كم تا دوره معاصر تضعيف مى‌كند؛ زيرا به گونه متعارف، پيدايش اين تعداد سردار جنگى در يك منطقه كوچك، بسى كمتر از احمال پيدايش آن در يك منطقه بزرگ و يا شهرى پرجمعيت است كه پرورش انسان‌هاى بزرگى را نيز در سابقه خود دارد.

پس از كنار نهادن اين احتمال و براى تعيين يكى از دو طالقان ايران و افغانستان، نياز به قرينه‌هايى در متن احاديث داريم كه تنها در دو حديث اين باب موجودند. در يك حديث، خروج جوان حسنى را از ديلمان مى‌داند كه چون ندا بر

[١]. گفتنى است كه در دو كتاب: مراصد الاطّلاع على أسماء الأمكنة و البقاع( ج ٢ ص ٨٧٨) و معجم البلدان( ج ٤ ص ١٢) از جايى به نام« طايقان» در نزديكى شهر بلخ به گونه جداگانه نام برده شده كه محتمل است مقصود، همين طالقان باشد.

[٢]. ر. ك: ص ٢٥١ ح ١٥٥٨ و ص ٢٥١ ح ١٥٦٠.