ملاحظه شده است و فقط مربوط به همين زندگى اين عالم است؛ اين همين است، محدود به همين است. اين هم تمام حدودش را معلوم نيست كه بتوانند همه حدود را تفتيش كنند و آن طورى كه بايد، قانون برايش بگذارند. اما قوانين الهى از قبل از اينكه شما، انسان نطفه‌اش بيايد در اين عالم؛ آن وقتى كه وقت ازدواج دو نفر است، شما حالا يك آدم را به نظر بياوريد قبل از اينكه ازدواج بكند پدر و مادر، براى كيفيتش چه تهيه بشود كه اين بچه‌اى كه مى‌آيد بچه سالم بيايد، بچه صحيح بيايد، دستور هست؛ دستور شرعى هست كه چه جور اشخاصى بايد انتخاب بشود، براى زن چه شوهر [ى‌] انتخاب بشود، براى شوهر چه جور زنى انتخاب بشود. و بعد هم كه ازدواج واقع شد، در حال ازدواج هم تكاليف هست؛ و اينها همه براى رشد آن ثمره‌اى است كه بايد بيايد. آن وقتى كه بناست انعقاد نطفه بشود آداب دارد، چيزهايى در آن هست. همه براى اينكه رشد پيدا بشود. آن وقتى كه وقت حَملِ مادر است، كه آبستن است مادر به بچه، اين هم آدابى دارد. آن وقتى كه بچه مى‌آيد به دنيا، تربيت همان بچه كوچولويى كه تازه متولد شده، كيفيت معاشرت مادر با آن بچه و تكاليف اين مادر نسبت به آن بچه، باز يك چيزى دارد. هر چه بچه بزرگ مى‌شود، تكاليف پدر و مادر نسبت به او زيادتر مى‌شود؛ و تا آن اندازه كه پدر و مادر مى‌توانند تربيت كنند، اينها مكلفند بر تربيتش. بعد به يك جايى مى‌رسد كه تربيت از تربيت پدر و مادرى مى‌گذرد و تربيت معلمى مى‌شود؛ آنها هم همه‌اش آداب الهى دارد. تا آن وقتى كه خود انسان مستقل بشود، بازدارد، باز قوانين هست. قدم به قدم، اسلام قانون دارد، تا آن وقتى كه مى‌خواهد بميرد، قوانين هست؛ براى بعد از موت قوانين هست. اينجا كه هستيم، براى بعد از موتمان هم قوانين تهيه آنجا را هم همين جا قوانين اسلام، ديده است؛ مثل قوانين اينجا و بشر نيست كه نتواند جز همين پرده مادى را ببيند. آنها پرده معنوى را هم ديدند، و قوانين از براى آن هست؛ و همه پيغمبرها كه تشريف آوردند، براى تربيت اين بشر به همه ابعادش، غير انبيا نمى‌توانند به همه ابعاد تربيت بكنند. اگر چنانچه تربيت مرد صالحى هم باشد، يك اشخاص صالحى هم باشند، آن قدرى كه مى‌توانند تربيت كنند، تربيت براى همين زندگى‌