نقد نظريه بسط تجربه نبوي - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ٣٧ - دين داري عارفانه و فقيهانه

مي دهم ؟

نيت آن قدر اهميت دارد كه اگر خود عمل را و نيتي را كه توأم با عمل است اندازه گيري كنند ، جنبه ي نيت بر پيكر عمل رجحان دارد . اين ، مفهوم حديثي است كه پيغمبر اكرم صلّي الله عليه و آله فرمود : « نيّة المؤمن خيرُ من عمله » . [١] اين نهايت اهتمام اسلام به نيت را مي رساند كه عمل بايد توأم با نيت باشد . [٢]

آري ، در فقه اسلامي در باب عمل به واجبات و احكام شريعت شرايط و آدابي مقرر شده است كه برخي از آنها شرط صحت و درستي عمل و برخي شرط كمال آن به شمار مي رود ؛ مثلاً در نماز ، داشتن نيت و توجه به « عنوان عمل » ( نماز ) از آغاز تا پايان ، شرط صحت و درستي آن است و داشتن حضور قلب و حالت خشوع و انابه شرط كمال آن به شمار مي رود ؛ ( قَد اَفلَحَ المُؤمِنُونَ [١] الَّذينَ هُم في صَلاتِهِم خاشِعُونَ ) . [٣] ولي همه ي اين امور صبغه ي فقهي دارد ، در عين اين كه درون مايه ي آن عرفاني است ؛ يعني فقه اسلامي درون مايه ي عرفاني دارد و عرفان اسلامي قالب و چارچوب فقهي دارد . فقه اسلامي ظاهر و باطن و قشر و لبش بايد يك جا مورد توجه قرار گيرد ، نه اين كه ذوق و وجد عرفاني را خارج از فقه و بيگانه از آن بدانيم ، آنگاه به مقايسه ي عرفان و فقه و دين داري فقيهانه و عارفانه بپردازيم و دين داري عارفانه را بر دين داري فقيهانه برتر شماريم و تلويحاً يا تصريحاً از ديگران بخواهيم كه به جاي دين داري فقيهانه دين داري عارفانه را برگزينند .

اصولاً ، آنچه پيامبران الهي و به ويژه پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله براي بشر آورده اند ، چيزي جز دين و شريعت الهي نبوده است :

( شَرَعَ لَكُم مِنَ الدِّينِ ما وَصّي بِهِ نُوحاً وَ الَّذي أَوحَينا إِلَيكَ وَ ما وَصَّينا بِهِ إِبراهيمَ وَ مُوسي وَ عيسي أن أقيمُوا الدِّينَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا فيهِ كَبُرَ عَلَي المُشرِكينَ