نقد نظريه بسط تجربه نبوي - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ١٠٤ - قلمرو شريعت
متوجه آيين خالص پروردگارت كن . اين فطرتي است كه خداوند انسان ها را بر آن آفريده است ؛ دگرگوني در آفرينش الهي نيست ؛ اين است آيين استوار ؛ ولي اكثر مردم نمي دانند .
پيام اين فرمان الهي اين است كه انسان ديني را برگزيند كه با فطرت الهي او هماهنگ است ؛ زيرا چنين ديني است كه مي تواند انسان را به گونه اي بايسته هدايت كند .
جامعيت دين و گستردگي قلمرو شريعت هاي الهي پيوسته مورد توجه و تأكيد متكلمان اسلامي قرار داشته است . آنان در اين باره عبارت هاي متفاوتي را به كار گرفته اند ، اما در اين كه مقصود از نبوت ها و شريعت هاي الهي هدايت بشر در عرصه هاي مختلف زندگي فردي و اجتماعي و دنيوي و اخروي بشر بوده است ، اتفاق نظر دارند . [١] خواجه نصيرالدين طوسي در اين باره عبارت جامع و مانعي دارد كه نقل آن را در اين جا راه گشا مي دانيم :
ضرورة وجود الانبياء لتكميل الأشخاص بالعقائد الحقّة و الاخلاق الفاضلة ، و الافعال المحمودة النافعة لهم في عاجلهم و آجلهم ، و تكميل النوع باجتماعهم علي الخير و الفضيلة و تساعدهم في الامور الدينية و سياسة الخارجين عن جادّة الخير و الصلاح ؛ [٢] ضرورت وجود پيامبران بدان جهت است كه افراد بشر را با عقايد حق و اخلاق پسنديده و اعمال شايسته كه نفع دنيوي و اخروي آنان را در بردارد به كمال برسانند ، و نوع بشر را با مجتمع ساختن آنان بر خير و فضيلت ، و همكاري در امور ديني و تأديب كساني كه از راه خير و صلاح خارج مي شوند ، به كمال سوق دهند .
در اين كلام محقق طوسي ، كمال فردي و نوعي بشر ، مقصود اصلي نبوت هاي الهي به
[١] عبدالجبار معتزلي ، المغني ، مجلد مربوط به نبوّت ، ص ١٩ – ٢٠ ؛ سيد مرتضي ، الذخيره ، ص ٣٢٣ – ٣٢٥ ؛ سديد الدين حمصي ، المنقذ من التقليد ، ج ١ ، ص ٣٧٣ – ٣٧٤ ؛ علامه حلي ، كشف المراد ، مقصد چهارم ، مسأله ي اول ، ص ٤٢٨ ؛ سعدالدين تفتازاني ، شرح المقاصد ، ج ٥ ، ص ٨٠٦ و فخرالدين رازي ، المحصّل ، مبحث نبوّت و تلخيص المحصل ، ص ٣٦١ – ٣٦٤ .
[٢] تلخيص المحصل ، ص ٣٦٧ .