نقد نظريه بسط تجربه نبوي - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ٦ - فصل اول تجربه هاي دروني پيامبر در نگاهي كلي

و افزودن بر تجارب پيشين دارند و اگر « حسبُنا كتابَ الله » درست نيست ، « حسبنا معراج النّبيّ و تجربة النّبيّ » هم درست نيست تجربه ي عشق عارفانه ، في المثل ، از تجربه هاي لطيف عارفانه اي بوده كه بر غناي تجارب دينيِ دين داران افزوده است . [١]

راه ديگري بر تداوم و تكامل تجربه ي پيامبرانه ، امامت در انديشه شيعيان است . شيعيان با جدّي گرفتن مفهوم امامت ، در حقيقت فتوا و بسط و تداوم تجربه هاي پيامبرانه داده اند و اين لازمه ي حركت و تكامل آييني است كه در بستري از حركت و تكامل زاده شده است . [٢]

نكات ياد شده مطالبي بود كه آقاي سروش در كتاب بسط تجربه نبوي درباره ي نسبت وحي و نبوّت با تجربه ي ديني و لوازم و آثار آن بيان كرده است . وي در گفت وگويي كه با برخي در اين باره انجام داده نيز ، نكاتي را در اين مورد يادآور شده است كه براي تكميل بحث آنها را نيز نقل مي كنيم . در آن گفت و گو ، وحي با رؤياي صادقه و وسوسه هاي شيطاني مقايسه و هم سنخ آنها شمرده شده است ، به طوري كه مي توان از طريق شناخت آنها با ماهيت وحي آشنا شد :

وحي و رؤيا از يك جنس اند ، شما گاهي در خواب مي بينيد كه كسي با شما سخن مي گويد و مطالبي را به شما ياد مي دهد ؛ حتّي حادثه اي را كه در آينده رخ مي دهد ؛ به عبارتي ، ممكن است رؤياي شما رؤياي صادقه باشد . در مورد پيامبران هم چنين است . در روايتي از شخص پيامبر صلّي الله عليه و آله آمده است كه رؤياي صادقه يك جزء از چهل و شش جزء نبوّت است . [٣]

از طريق وسوسه هاي شيطاني كه قرآن آن را وحي شيطاني ناميده است نيز ، مي توان وحي نبوّت را درك كرد . وحي شيطاني وسوسه ي شيطاني است و وحي نبوّت وسوسه ي ملكي است و وسوسه ي ملكي در حقيقت تجربه يا