اين آيه ، جمله ي ( وَ قُل رَبِّ زِدني عِلْماً ) پس از جمله اي آمده است كه مربوط به نزول قرآن كريم است . پيامبر صلّي الله عليه و آله به هنگام نزول آيات قرآن به تلاوت آيات پيش از پايان يافتن نزول آنها اقدام مي كرد . خداوند آن حضرت را از اين كار نهي كرد و به ايشان دستور داد كه از خداوند فزوني دانش را بخواهد . سياق آيه بيانگر اين است كه مقصود از علم ، آيات قرآني است .

روشن است كه نزول قرآن بر پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله امري اكتسابي نبود ، موهبتي الهي بود كه به دليل شايستگي پيامبر صلّي الله عليه و آله براي دريافت آنها ، به ايشان اعطا شد ؛ بنابراين ، از آيه ي ( وَ قُلْ رَبِّ زَدْني عِلماً ) استفاده نمي شود كه شخصيت علمي پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله به تدريج تكامل يافته است ؛ زيرا دليلي در دست نيست كه نشان دهد نزول تدريجي وحي بر پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله براي كامل شدن تدريجي شخصيت معنوي ايشان بوده باشد .

اصولاً ، برخي از مفسران از آيه ي ياد شده استفاده كرده اند كه پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله پيش از آن كه آيات قرآن به تفصيل بر آن حضرت نازل شود به آنها علم داشته است ؛ زيرا از جمله ي ( وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضي إِلَيكَ وَحْيُهُ . . . ) به دست مي آيد كه پيامبر صلّي الله عليه و آله پيش از وحي شدن آيات ، آنها را مي دانسته و خود ، آن آيات را تلاوت مي كرده است . از اين جا روشن مي شود كه قرآن كريم در آغاز بعثت به صورت يك جا بر پيامبر نازل شده بود ، يعني آيه ي مورد بحث از آياتي است كه بر نزول دفعي و تدريجي قرآن كريم دلالت مي كند . [١]

٢ . آيه كريمه ي ( . . . كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ وَ رَتَّلناهُ تَرْتيلاً ) . [٢] آيه ي ياد شده

[١] « و يؤول المعني الي انّك تعجل بقراءة ما لم ينزل بعد لان عندك علما به في الجمله ، لكن لاتكتف به واطلب من الله علماً جديداً بالصبر و استماع بقية الوحي ، و هذه الاية ممّا يؤيد ما ورد من الروايات ان للقرآن نزولاً دفعة واحدة غير نزوله نجوما علي النبي صلّي الله عليه و آله فلو لا علم ما منه بالقرآن قبل ذلك لم يكن لعجله بقراءة ما لم ينزل منه بعد معني » . الميزان ، ج ١٤ ، ص ٢١٥ .

[٢] سوره ي فرقان ( ٢٥ ) ، آيه ي ٣٢ .