نقد نظريه بسط تجربه نبوي - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ٤١ - بسط شريعت پس از پيامبر صلّي الله عليه و آله

نويسنده ي بسط تجربه نبوي نيز در عبارت ذيل به اين مطلب اشاره كرده است :

با اين همه ، پيامبر اسلام صلّي الله عليه و آله خاتم است ؛ يعني كشف تامّ او و به خصوص مأموريت او ، براي هيچ كس ديگر تجديد نخواهد شد . [١]

اين مطلب كه باب كشف و شهود و دريافت حقايق غيبي از طريق الهام هاي رحماني ، چه به واسطه ي فرشته و چه بدون واسطه ، خواه در خواب يا در بيداري ، پيوسته بر بشر گشوده بوده و خواهد بود ، نكته اي نيست كه بر ديگران پوشيده بوده و نويسنده ي بسط تجربه نبوي از آن پرده برداشته باشد . اين سخن حتي به عارفان نيز اختصاص ندارد ؛ محدثان اسلامي در كتاب هاي حديث بابي تحت عنوان « محدَّث » گشوده اند كه در آن برگشوده بودن باب تحديث و الهام رحماني براي اولياي الهي تأكيد شده است ؛ [٢] متكلمان اسلامي نيز در باب مربوط به طرق شناخت خداوند از آن ياد كرده اند . [٣]

حاصل آن كه درباره ي بسط تجربه ي نبوي چند احتمال قابل فرض است كه عبارت اند از :

الف ) بسط نبوّت تشريعي ، يعني نازل شدن وحي تشريعي جديد . اين فرض قطعاً باطل است ؛ چنان كه نويسنده ي بسط تجربه نبوي نيز تصريح كرده است .

ب ) بسط نبوّت به معناي اعم ، يعني دريافت هاي غيبي جديد از طريق كشف و الهام كامل تر از دريافت هاي وحياني پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله در عرصه ي حقايق غيبي جهان . اين فرض نيز – چنان كه آقاي سروش هم قبول دارد – نادرست است .

ج ) بسط احكام و معارف اسلامي به معناي بسط كمّي ، به لحاظ طرح موضوعات و مسائلي جديد و استنباط احكام آنها توسط مجتهدان اسلامي . اين فرض درست است ، ولي مطلب جديدي نيست و تاكنون نيز هيچ كس آن را انكار نكرده است .