انسان کامل از ديدگاه نهج البلاغه - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١٤٣ - باب دوم انسان كامل خليفه الله است

را ائمه سبعه گويند و امام ائمه صفات حيوه است و امام ائمه اسماء حى كه دراك فعال است , فتبصر .

اسم مفرد محلى به الف و لام افاده استغراق و شمول مى كند و جمله اسميه بخصوص خبر محلى به الف و لام و مخصوصا اگر كنايه در بين فاصله باشد , افادت انحصار به وجه تام نمايد , فافهم .

قيوم فوق قائم است , چنانكه كثرت مبانى حاكم است كه هم قائم به ذات خود است و هم نگهدار غير است يعنى ما سواه قائم به او هستند به اين معنى كه متن أعيان است و اعيان شئون و اطوار سبحان الله عما يصفون الا عباد الله المخلصين . ([ فهو سبحانه قيوم كل شى ء مما فى السموات و الارض , الممسك لهما أن تزولا و لئن زالتا أن أمسكهما من أحد بعده]) .

خواجه طوسى در آخر نمط چهارم شرح اشارات شيخ رئيس در تفسير آن گويد :

([ القيوم برى عن العلائق اى عن جميع أنحاء التعلق بالغير , و عن العهد أى عن أنواع عدم الاحكام و الضعف و الدرك و ما يجرى مجرى ذلك , يقال فى الامر عهده أى لم يحكم بعد , و فى عقل فلان عهده أى ضعف , و عهدته على فلان أى ما أدرك فيه من درك فاصلاحه عليه , و عن المواد أى الهيولى الاولى و ما بعدها من المواد الوجوديه , و عن المواد العقليه كالماهيأت , و عن غيرها مما يجعل الذات بحال زائده أى عن المشخصات و العوارض التى يصير المعقول بها محسوسا أو مخيلا أو موهوما]) .