است. ولى اسناد آن به خداوند نياز به تواتر دارد». خير، دليل نياز به تواتر، اين نيست، زيرا احاديث قدسى هم به خداوند نسبت داده مى‌شود ولى تواتر در آنها دخالت ندارد.

بلكه دليل نياز به تواتر، عبارت از خصوصيتى است كه در نفس قرآن وجود دارد. قرآن، از زمانى كه نازل شد در مقام تحدّى و اعجاز برآمد، آن‌هم در جوّى كه فصاحت و بلاغت به عالى‌ترين درجه خود رسيده بود و از طرفى قرآن، تنها معجزه‌اى است كه اساس اسلام- تا روز قيامت- برآن تكيه دارد. قرآن كتابى است كه ادّعا دارد مى‌خواهد جميع جوامع بشرى را- تا قيامت- از تاريكى‌ها و انحرافات و ضلالت‌ها نجات دهد. كتابى كه داراى چنين خصوصيتى است، مثل حديث امام صادق عليه السلام- بر حلّيت يا حرمت چيزى- نخواهد بود. چنين كتابى، انگيزه زيادى براى نقل دارد. قرآن به‌عنوان كتاب احكام نيست. احكام، بخشى از قرآن است. قرآن براى بيان مجموعه چيزهايى كه در كمال سعادت انسان‌ها- تا روز قيامت- نقش دارد، نازل شده است.

يك چنين كتابى با قول يك نفر- بدون اينكه ديگران خبر داشته باشند- كه بگويد:

رسول خدا صلى الله عليه و آله مثلًا فرمود: «فلان آيه اين‌گونه است» ثابت نمى‌شود. مسأله قرآن، به‌صورت شگفت‌انگيزى مطرح بوده و مسلمانان- با توجه به هدايت‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله و درنظر گرفتن آينده اسلام- از همان اوّل، اهتمام زيادى به امر قرآن داشتند. حال اگر دينى به‌عنوان خاتم اديان مطرح بوده و تنها پشتوانه آن قرآن باشد آيا مى‌توان باور كرد كه اين پشتوانه نيازى به تواتر ندارد؟ در مورد ساير معجزات حضرت پيامبر صلى الله عليه و آله خبر واحد صحيح را نيز مى‌پذيريم زيرا آنها به‌عنوان پشتوانه دين مطرح نيستند و دليلى بر لزوم تواتر در آنها نداريم. اهمّيت قرآن به حدّى است كه خداوند متعال، خود متصدّى حفظ قرآن شده و مى‌فرمايد: (إنا نحنُ نَزَّلْنا الذّكرَ و إنّا له لَحافِظونَ) [١] و اين نيست مگر به جهت اينكه قرآن به‌عنوان اساس و پشتوانه اسلام- تا روز قيامت- مطرح است.

[١]- الحجر: ٩