اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٨ - اولين كسى كه علم اصول را در مقام استنباط بكار گرفت

تا اين كه نوبت به شيخ انصارى رحمه الله (م ١٢٨١) و پس از او نوبت به مرحوم محقّق خراسانى (م ١٣٢٩) رسيد. [١] شيخ انصارى كتاب‌ فرائد الاصول‌ معروف به‌ «الرسائل» و محقّق خراسانى كتاب‌ كفاية الاصول‌ را تأليف كردند. اين دو بزرگوار، تنقيح و تهذيب و ترتيب مطالب را به نحو زيبا و اعجاب‌آور انجام دادند. به گونه‌اى كه اين دو كتاب به عنوان كتاب درسى حوزه‌هاى علميّه قرار گرفته و شروح و حواشى متعدّدى بر آنها نگاشته شد. پس از آن جمعى از بزرگان شاگردان شيخ انصارى و محقّق خراسانى به تدقيق و تحقيق در نظريّات ايشان پرداخته و تأليفات و نظريّات با ارزشى را ارائه كردند كه بلندى مرتبه آنها را نمى‌توان انكار كرد. از جمله اين افراد مى‌توان شيخ على قوچانى (م ١٣٣٣)، ميرزا ابو الحسن مشكينى (م ١٣٥٨)، شيخ محمد حسين غروى اصفهانى معروف به «كمپانى» (م ١٣٦١)، شيخ عبد الكريم حائرى (م ١٣٥٥)، شيخ ضياء الدّين عراقى (م ١٣٦١)، حاج آقا حسين بروجردى (م ١٣٨٠)، ميرزا حسين نائينى (م)،- كه درود و رحمت خداوند بر همه آنان باد- را نام برد. سپس نوبت به طبقه بعدى رسيد كه از جمله آنان حضرت امام خمينى رحمه الله (م ١٣٦٧ ه. ش) و مرحوم آيت الله خويى (م ١٤١٣) مى‌باشند. اين دو بزرگوار با دقّت و موشكافى‌هاى عالمانه علم اصول را رونقى تازه بخشيدند و در زمينه مسائل اصولى، نظريّات با ارزشى ارائه نمودند. پس از آن نوبت به بزرگان ديگرى رسيد كه از جمله آنان فقيه اهل بيت عليهم السلام و اصولى متبحّر، حضرت آيت الله العظمى فاضل لنكرانى «دام ظلّه» است. آيت الله العظمى فاضل لنكرانى «دام ظلّه»، از شاگردان مبرّز مرحوم آيت الله بروجردى و حضرت امام خمينى رحمه الله مى‌باشند و در روش بحث اصولى، تحت تأثير اين دو استاد بزرگوار خويش قرار گرفته‌اند.

[١]- محقّق خراسانى، از شاگردان شيخ انصارى است.