فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٤ - بررسى اشكالات نظرى قاعده «التعزير في كل معصية» محمد رضا كدخدايى
جارى مىشود ـ است و به اين نكته اشاره مىكند كه قسم معتبر، منشأ اثر مىشود، (٤٦) ثانياً، آيه شريفه در مقام بيان مؤاخذه بر شكستن قسمى است كه با توجه قلبى صادر شده است. به عبارت ديگر، مؤاخذه الهى براى صرف قصد قلبى نيست تا اشكال شود كه خدا بر آن مؤاخذه كرده است، بلكه مؤاخذه براى شكستن قسم با قصد قلبى است. (٤٧) شكستن قسم معتبر ، به لحاظ وجود عنصر مادى و روانى، براى جرم انگارى و مجازات از نظر شرع و حقوق عرفى قابليت دارد.
ج.نقد استشهاد به آيه٣٦ اسراء:
{وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤوُل} ؛
از آنچه آگاهى ندارى، پيروى مكن، چرا كه گوش و چشم و دل، همه مسؤولند».
اين آيه شريفه يكى از مستندات بسيار بعيد براى ادعاى مستشكل است؛ چرا كه اولاً، بى شك منظور از مسئوليت داشتن قلب و چشم و گوش، مسئوليت كيفرى و كيفرآن ها نيست، بلكه منظور از «مسئولاً» مورد سؤال واقع شدن صاحب اين اعضا (٤٨) يا به تفسيرى، خود اين اعضا (٤٩) به سبب گناه يا عدم استفاده صحيح
(٤٦) منظور از اثر، لزوم عمل به مؤدّاى قسم يا كفاره شكستن قسم است وآيه ٨٩ سوره مائده صريح در اين معناست:
(٤٧) طباطبايى سيد محمد حسين، الميزان في تفسير القرآن، دفتر انتشارات اسلامى جامعه مدرسين حوزه علميه قم، چاپ پنجم، ١٤١٧ هـ . ق، ج٢، ص٣٣٤.
(٤٨) طباطبائى، سيدمحمد حسين، همان، ج ١٣، ص ٩٥.
(٤٩) مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، دار الكتب الإسلامية - تهران، چاپ اول، ١٣٧٤ هـ ش ، ج١٢، ص١١٩.