فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣١ - «الغاصب يؤخذ بأشق الاحوال» عبداللّه خدا بخشى
به اشدّ احوال رفتار مىشود (٥٧).
٣- ضمانت منافع مستوفات، فائتات و اجرة المثل: غاصب، ضامن منافع فائته (استفاده نشده) مال مغصوب نيز است (٥٨). اين امر را در مقابل نظرى مطرح كردهاند كه معتقد است در صورتى كه مال مغصوب، منافع متعدد داشته باشد، غاصب ضامن منافع مستوفات است . برخى ازفقها كه خود از مخالفان اين عبارت به شمار مىآيند، در بحث منافع فائته مىگويند:
بر غاصب واجب است كه عين مال مغصوب را با جميع منافع حتى آنهايى را كه استفاده نكرده است، رد كند و... شايد همين امر، مقصود عبارت معروف بين محصلين باشد كه مىگويند غاصب به شديدترين احوال مؤاخذه مىشود» (٥٩).
اجرة المثل در عقد اجاره باطل نيز، موردى براى استفاده از اين عبارت شده است كه برخى فقها به آن اشاره كردهاند. (٦٠)
٤- تسرّى يا عدم تسرّى مفهوم «رشوه» به غير قاضى: در اين كه آيا دادن رشوه به غير از قاضى و براى كارى غير از حكم كردن، همان آثار و احكام رشوه به قاضى را دارد، از عبارت «الغاصب يؤخذ بأشقّ الاحوال» استفاده شده است (٦١).
(٥٧) سيد رضا صدر، الاجتهاد و التقليد، دار الكتاب اللبنانى، ١٩٧٠، ص ٣٦٦؛ سيد شهاب الدين مرعشى نجفى، القول الرشيد في الاجتهاد و التقليد، ج٢، الموسسة الاسلامية العامة للتبليغ والارشاد، ١٤٢٢، ص ٢٢٩.
(٥٨) سيد عبد الأعلى سبزوارى، پيشين ، ج١٩، ص ١٤٦؛ سيد محمد جعفر مروج جزائرى، پيشين ، ج٣، ص ٢٦٣.
(٥٩) سيد ابو القاسم موسوى خويى ، پيشين ، ج٣، ص ١٣٩.
(٦٠) على پناه اشتهاردى، مدارك العروة، ج٢٧، دار الأسوة للطباعة و النشر، چاپ اول،١٤١٧ هـ . ق، ص٢٢٤.
(٦١) شيخ محمد على اراكى، المكاسب المحرمة، مؤسسه در راه حق، چاپ اول،١٤١٣ هـ . ق ، ص ٦١.