فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٥ - تأثير جنون در فسخ ازدواج رضا استادى
جنون هريك از زوج و زوجه سه حالت مىتواند داشته باشد: قبل از عقد ازدواج، پس از عقد و قبل از آميزش، پس از عقد و پس از آميزش .
براى جواز فسخ ازدواج هريك از زوجين، به رواياتى استدلال شده است:
الف) ادله جواز فسخ براى زوجه
دليل نخست:
روى المشايخ الثلاثة عن علي بن أبي حمزة، قال سئل أبو إبراهيم عن المرأة يكون لها زوج و قد أصيب في عقله بعد ما تزوّجها أو عرض له جنون، فقال: لها أن تنزع نفسها منه إن شائت ؛ (١)
مشايخ سه گانه (كلينى، صدوق و شيخ طوسى) از على بن ابى حمزه روايت كردهاند كه مىگويد: از موسى بن جعفر(ع) در مورد زنى سؤال شد كه شوهر دارد و شوهرش پس از ازدواج در عقلش مشكلى پديد مىآيد و يا جنون بر وى عارض مىشود. حضرت فرمود: آن زن اگر بخواهد، مىتواند خودش را از او جدا سازد.
فحواو متن اين روايت دلالت تام و كامل بر اين مطلب دارد كه جنونى كه پيش از عقد و پس از آن بر شوهر عارض شود، موجب جواز فسخ ازدواج است.
برخى گفتهاند روايت مربوط به جنون پس از ازدواج است و دلالت فحوايى آن بر جنون قبل از ازدواج، مورد قبول نيست؛ چرا كه در روايت با جمله «بعد ما تزوّجها» بر جنون پس از ازدواج تصريح شده است.
اما مىتوان از اين اشكال چنين پاسخ داد كه در صورت پذيرش اين سخن، ديگر ذكر كلمه «أو» وجهى نخواهد داشت و جمله پس از «أو» تكرار همان مطلب قبل خواهد بود.
(١) وسائل الشيعه، ج٢١، ص٢٢٥ به نقل از تهذيب الأحكام، ج٧، ص٤٢٨؛ الكافى، ج٦، ص١٥١؛ من لايحضره الفقيه، ج٣، ص٣٣٨.