فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥١ - نگرشى نو بر ملاك سفر شرعى سيد هدايت اللّه طالقانى

معتبر، تذكره، منتهى المطلب، نهاية الاحكام با ذكر مستند روايى آن، بيان ، ذكرى، روض الجنان، مدارك الاحكام، ذخيرة المعاد، حدائق الناضره).

در قديم اين دو ملاك بيانگر واقعيت واحدى بوده و آن اينكه هشت فرسخ برابر يك روز سفر است، ولى اكنون مسافت طى شده در يك روز حدود چهل برابر هشت فرسخ است.

اگر هشت فرسخ هيچ ارتباطى با زمان ندارد، چرا در كلام معصومان و فقها هشت فرسخ، يك روز دانسته شده و حتى آن را اجماعى بيان كرده‌اند؟

٢ . مطلب مذكور را مورد اجماع فقهاى اماميه و مطابق با نص عده‌اى از روايات دانسته‌اند: (معتبر، تذكره، مدارك الاحكام، ذخيرة المعاد، حدائق الناضره).

٣ . براى مطلب اوّل چند دليل عقلى و نقلى ذكر كرده‌اند :

دلايل نقلى

يك: «به مسير يك روز سفر گفته شده است و با آن قصر ثابت مى‌شود». پس با سفرى كه يك روز طول نكشد، قصر ثابت نمى‌شود: (معتبر، نهاية الاحكام). در سفر كوتاه، نماز شكسته نيست و اين فتوا اجماعى است: (علامه در نهاية الاحكام). محقق در معتبر دليل اين كلام را روايت پيامبر مى‌داند.

پس امروز كه سفر هشت فرسخى يك روز طول نمى‌كشد، بلكه نيم ساعت سفر است، موجب شكسته شدن نماز نمى شود.

دو: دلايل نقلى (پنج روايت) ديگر. محقق در معتبر يك روايت و علامه در نهاية الاحكام يك روايت ديگر را مستند خود قرار داده و به آن فتوا داده‌اند؛ هرچند اين دو حديث از اهل سنت است. علامه در تذكره به روايت ديگرى: (حديث سماعه : حديث ٦ و ٧ ) و در نهايه الاحكام به حديث ديگر (شماره ٩) فتوا داده است.