فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٧ - نگرشى نو بر ملاك سفر شرعى سيد هدايت اللّه طالقانى
١٢. موثقه (٢٨) محمد بن مسلم از ابى جعفر(ع): (٢٩)
قال: «سألته عن التقصير ، قال : في بريد ، قال: قلتُ: بريد ؟ قال: إِنّه إذا ذهب بريداً و رجع بريداً ، فقد شغل يومه؛
از امام باقر (ع) درباره كوتاه شدن نماز پرسيدم ، فرمود : در يك بريد شكسته است. عرض كردم يك بريد [برود؟![ فرمود: يك بريد برود و يك بريد برگردد [تا جمعاً دو بريد شود [؛ پس تمام روز او را پر مى كند.
در اين حديث مجموع مقدار سفر را دو بريد مىداند و مهمتر اينكه مى گويد اين مسافت سبب مىشود كه در تمام روزش مشغول سفر باشد. به عبارت ديگر، با اين سفر يك روز او پر مىشود.
چرا دو بريد را با «يك روز اشغال كردن» سنجيده است؟ آيا جز اين است كه فرع را با اصل مقايسه كرده تا ابهام برطرف شود؛ چنان كه براى صحت حديثى، آن را به آيات قرآن عرضه مى كنيم؟ قرآن اصل و حديث فرع بر آن است. در اينجا نيز «مسير يك روز» اصل و هشت فرسخ فرع است.
اگر هشت فرسخ اصل بود ، بايد بفرمايد: يك روز راه رفته و چون هشت فرسخ است، بايد قصر بخواند ، ولى كلام امام عكس اين است . پس هشت فرسخ، فرع است و جنبه زمانى يا مسير يك روز اصل است.
١٣ . صحيحه معاوية بن عمار: (٣٠)
انّه قال لأبي عبداللّه(ع): انّ اهل مكّة يتمّون الصلاة بعرفات. فقال(ع): ويلهم أو ويحهم و أيّ سفرٍ أشدّ منه؟ لا، لاتتمّ؛
معاوية بن عمار به امام صادق(ع) گفت: اهل مكه نمازشان را در عرفات تمام مىخوانند. امام فرمود: واى بر آنها [نبايد نماز را تمام بخوانند! [كدام
(٢٨) در سند حديث ، على بن الحسن بن فضال قرار دارد كه فطحى است ( فهرست طوسى، ص ٩٢). بنابراين حديث موثق است.
(٢٩) وسائل الشيعه، باب دوم از ابواب صلاة المسافر، حديث٩.
(٣٠) همان، باب سوم از ابواب صلاة المسافر، حديث١.