فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠١ - بررسى شرط رشد در مسئوليت كيفرى عذرا مرادى
خروج از حجر علاوه بر بلوغ، رشد را نيز شرط دانستهاند و همه فقها براى اثبات اين نظريه به آيات رشد استناد كردهاند. پس چگونه مىتوان يك فراز از آيه را، هم دليل بر يكى از علامتهاى بلوغ (احتلام) و هم دليل بر لزوم احراز رشد دانست ؟ بنابر اين معلوم نيست كه چرا شخصى مانند صاحب جواهر براين عقيده است كه بلوغ رافع حجر است ! (١٦٢)
در پاسخ اين اشكال بايد گفت: اوّلاً ، صاحب جواهر در خصوص تعيين علامت بلوغ به آيات بلوغ يعنى آيه ١٥٢ سوره انعام : {اذا بلغ الاطفالُ منكم الحلمَ } و آيه ٦ سوره نساء: {و ابتلوا اليتامى حتى إذا بلغوا النكاح } ( كه تنها اين بخش آيه را كه نشانه بلوغ رابيان مىكند، آورده است ) و نيز آيه ١٥٢ سوره انعام : {لا تقربوا مال اليتيم إلاّ بالتي هي أحسن حتى يبلغ أشدّه } ، استناد مىجويد و در پى آيه سوم، روايتى را از امام صادق (ع) بيان مىكند كه احتلام و اشد را مرادف مىداند . (١٦٣) ثانياً ايشان در ابتداى كتاب حجر به دو شرط بلوغ و رشد صريحاً اشاره مىكند:
(أما الصغير فمحجور عليه مالم يحصل به و صفان: البلوغ و الرشد) بلاخلاف أجده فيه بل الإجماع بقسميه عليه بل الكتاب و السنة دالاّن عليه أيضاً (١٦٤).
و در جاى ديگر مىگويد :
(الوصف الثاني) الذى يتوقف عليه رفع الحجر ( الرشد ) فيالمال بلاخلاف أجده فيه بل الإجماع بقسميه عليه بل الكتاب و السنة دالّة عليه أيضاً . (١٦٥)
ايشان در عبارت مورد نظر مستدل ( ان البلوغ الرافع للحجر) (١٦٦) به بلوغ به
(١٦٢) «دختران: سن رشد و مسئوليت كيفرى، ص ٢٧١.
(١٦٣) جواهر الكلام، ج ٢٦، ص ١٠.
(١٦٤)همان، ص ٤.
(١٦٥)همان ، ص ٤٨.
(١٦٦)همان ، ص ٤٢.