فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٢ - نگرشى نو بر ملاك سفر شرعى سيد هدايت اللّه طالقانى
اهميت مشايعت برادر دينى و ترجيح آن بر افطار است، حتى سه روز مشايعت و افطار را بلامانع مىداند.
بنابراين هر چهار حديث از جهت تعيين مقدار سفر شرعى خارج از بحث اند و سه دسته قبلى را تغيير نمىدهند.
حاصل آن سه دسته (جمع آنها بر حسب قواعد اصول)، در اصل يك شبانه روز است و بر حسب شرايط سفر در قديم، يك روز (بياض يوم) بوده است.
٣ . نوع وسيله حركت
ممكن است گمان شود كه با هر وسيلهاى سفر انجام پذيرد، فرقى نمىكند، ولى بر اساس روايات چنين نيست، بلكه ملاك رايج ترين وسيله عمومى سفر است كه در زمان قديم قافله شتر بود. از مجموع نكات ذيل كه از احاديث استفاده مىشود، مىتوان به اين ملاك دست يافت:
ـ در دو فقره اول و چهارم حديث اول وحديث دهم كلمات قوافل، اثقال، جمال و مكارى ذكر شده بود .
ـ در فقره چهارم حديث اول بيان كرده كه مقدار حركت حيوان فرق دارد؛ مثلاً سير گاو چهار فرسخ، سير اسب بيست فرسخ و قافله شتر هشت فرسخ در روز است. ملاك فقط قافله شتر است؛ زيرا «هو الغالب علىالمسير».
ـ در حديث ٢ ، امام صادق(ع) فرمود پدرم مى گفت: تقصير، براى قاطر تند رو يا حيوان سريع السير قرار داده نشده است، بلكه ملاك حركت قطار شتران (قافله ) است.
ـ در حديث ١٠ ابن حجاج به امام صادق(ع) مىگويد: آدمى در يك روز پانزده فرسخ، در روز ديگر چهار فرسخ و در روز ديگر پنج فرسخ حركت مىكند. امام مىفرمايد: به اين تفاوتها توجه نمىشود، به حركت اين كاروانهاى ميان مكه