معجم البلدان بسيارى از مسيرها، خصوصاً مسيرهاى طولانى را با مسيرة يوم و مسيرة ايام مشخص كرده است؛ مثل : بحرين تا يمامه : ده روز ، بحرين تا بصره : پانزده روز ، اربل تا بغداد: ٧ روز.

در قديم هر دو منزل را يك «مرحله» مى‌گفته‌اند كه مسير يك روز بوده است و در (٥٣) كتب مختلف از جمله معجم البلدان (ج ٥، ص٨٧ و ٨٨) به كار رفته است؛ مثل: مكه تا مدينه ده مرحله، كوفه تا مدينه بيست مرحله، بحرين تا مدينه پانزده مرحله، بصره تا مدينه هجده مرحله، دمشق تا مدينه بيست مرحله، فلسطين تا مدينه از ساحل بيست مرحله و از كوفه تا مكه ٢٧ مرحله است . (٥٤)

نكته

انتخاب منزلها و مرحله ها دقيقاً بر حسب هشت فرسخ نبوده است، بلكه شرايط ديگر هم مورد توجه قرار مى‌گرفته؛ مثلاً فاصله مدينه تا كوفه، برابرِ فاصله مدينه تا بصره و به اندازه چهارصد ميل (٥٥)، و مسافت مدينه تا كوفه بيست مرحله، مدينه تا بصره هجده مرحله (٥٦) و نيز فاصله مدينه تا مكه با ٢٥٥ ميل، ده مرحله بوده است؛ (٥٧) در حالى كه در مقايسه با كوفه بايست ٧٥/١٢ مرحله باشد. به همين جهت، در حديث ١٣ امام صادق(ع) فرمود: «سير كاروان‌هاى ميان مكه تا مدينه را ملاحظه كن».

(٥٢) موسوعة التاريخ الاسلامي، محمد هادى يوسفى ، ج ٢ ، ص ١١٦ كه نقل علمى همان مطالب حديث ٤ باب ١ است: «و هو مسيرة يوم من المدينة يكون إليها بريدان».
(٥٣) جواهر الكلام، ج ١٨، ص ٨ : كون المراد بالمرحلة، مسيرة يوم .
(٥٤)معجم البلدان، ج ٥، ص ٢١٧ .
(٥٥) تاريخ جغرافياى مكه معظّمه، حسين عماد زاده، ص ٣٣٩.
(٥٦)همان .
(٥٧)همان .