توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٤٥ - تقرير لزوم ترجيح تأكيد بر تاسيس در صورت تأخير

قوله: فعند انتفاء احدهما: مقصود از [احدهما] نفى قيام از كلّ فردفرد مى‌باشد.

قوله: انّ التقديم بدون كلّ: مقصود از [تقديم‌] تقديم مسنداليه نكره مى‌باشد.

قوله: لسلب العموم و نفى الشمول: عبارت دوّمى عطف تفسير است و مراد از ايندو سلب جزئى مى‌باشد.

قوله: لعموم السّلب و شمول النفى: عبارت دوّمى عطف تفسير براى اوّلى است و مقصود از ايندو سلب كلّى است.

قوله: يعكس هذا: يعنى در صورت تقديم پس از دخول لفظ [كل‌] براى عموم سلب بوده و در فرض تأخير بعد از آوردن [كلّ‌] براى سلب عموم مى‌باشد.

متن: و فيه نظر، لانّ النّفى عن الجملة فى الصّورة الاولى و عن كلّ فرد فى الثّانية انّما افاده الاسناد الى ما اضيف اليه [كلّ‌] و قد زال ذلك بالاسناد اليها فيكون تأسيسا لا تأكيدا

شرح عربى‌ و فيه نظر، لانّ النّفى عن الجملة فى الصورة الاولى يعنى الموجبة المهملة المعدولة المحمول نحو:

انسان لم يقم و عن كلّ فرد فى الصّورة الثّانية يعنى السّالبة المهمله نحو: لم يقم انسان انّما افاده الاسناد الى ما اضيف اليه [كلّ‌] و هو لفظ انسان و قد زال ذلك الاسناد المفيد لهذا المعنى بالاسناد اليها اى الى كلّ، لانّ انسانا صار مضافا اليه، فلم يبق مسندا اليه، فيكون اى على تقدير ان يكون الاسناد الى [كلّ‌] ايضا مفيدا للمعنى الحاصل من الاسناد الى انسان يكون [كلّ‌] تأسيسا لا تأكيدا لانّ التأكيد لفظ