توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٨٢ - تقديم مسنداليه

غير از متكلّم انسانى باشد كه تمام افراد انسان را ديده، چه آنكه در اينمثال رؤيت از متكلّم بطور عموم نفى شده پس واجبست بهمين نحو براى غيرش ثابت شود يا تخصيص متكلّم بواسطه اين نفى تحقّق يابد.

شرح فارسى:

توضيح‌

شيخ عبد القاهر جرحانى گويد:

در صورتيكه مسنداليه بعد از حرف نفى گرفته و بر مسند مقدّم ذكر شود مقصود قصر خبر فعلى برآنست چنانچه وقتى مى‌گويند:

ما انا قلت هذا معنايش اينست كه اينكلام را من نگفته بلكه گفته غير من مى‌باشد پس تقديم (انا) بر (قلت) فائده‌اش نفى فعل از متكلّم و ثبوت آن براى غير او است البته ثبوت دوّمى از نظر عموم و خصوص تابع نفى اوّلى است باين معنا اگر فعل بطور عام از مسنداليه نفى شود بهمين وضع براى غير او ثابت شده و در صورتى كه بنحو خاص از آن سلب گردد بهمين منوال براى غيرش امضاء مى‌گردد.

ناگفته نماند كه مقصود از عموم اين نيست كه وقتى فعل از مسند اليه بطور عموم سلب شد براى جميع اغيار وى ثابت شود تا قصر حقيقى باشد بلكه منظور يا اثبات براى كسانى است كه مخاطب توهّم اشتراك آنها با مسنداليه را مى‌نمايد كه در اينصورت قصر افراد بوده و يا خيال مى‌كند كه فقط فعل از آن مسنداليه بوده و از ديگران مسلوب است كه در اينفرض قصر قلب مى‌باشد.

و سپس مى‌گويد:

و لذا در مثال مزبور نمى‌توان گفت: ما انا قلت هذا و لا غيرى‌