توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٤١ - نقد شارح

ندارد زيرا كلمه [وحدى‌] حال و [لا غيرى‌] معطوف به مسنداليه است و تأكيد اصطلاحى نمى‌باشند.

٢- تأكيد مسنداليه مفيد تقرير حكم نيست و در مثال [انا عرفت‌] كه احيانا حكم تقرير شده معلول تأكيد مسنداليه نيست بلكه منشأ آن تقديم مسنداليه است كه موجب تكرار اسناد شده و در نتيجه منجر به تأكيد آن گرديده است.

قوله: تحقيق مفهومه و مدلوله: ضميرهاى مجرورى به [مسنداليه‌] راجعند.

يعنى مقصود صرفا تأكيد لفظ مسنداليه نبوده بلكه مراد اثبات مدلول و تحقيق مفهوم آن مى‌باشد.

قوله: اعنى جعله مستقرّا: تفسير است براى [تحقيق مفهوم مسنداليه‌] بنابراين ضمير در [جعله‌] بمفهوم يا مدلول راجعست.

قوله: بحيث لا يظنّ به غيره: ضمير فاعلى در [لا يظنّ‌] به سامع راجع بوده و كلمه [با] در [به‌] بمعناى [من‌] و ضمير مجرورى آن بمسنداليه راجعست چنانچه ضمير در [غيره‌] نيز چنين است.

قوله: او عن حمله على معناه: يعنى: ظنّ المتكلّم غفلة السامع عن حمل المتكلّم للمسند اليه على معناه.

بنابراين ضمير در [حمله‌] بمتكلّم و در [معناه‌] به مسنداليه راجع است.

قوله: و قيل المراد الخ: اينقول در مقابل گفته شارح است چه آنكه شارح مى‌گويد مقصود مصنّف از [تقرير] فقط تقرير مسنداليه است ولى قائل مى‌گويد منظور مصنّف اعم است از تقرير محكوم‌عليه و حكم.