توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٧١ - خطاء خلخالى و كلام شارح
زوال المودّة و يقرّه حتّى كانّه برهان عليه و هذا معنى تحقيق الخبر و هو مفقود فى مثل انّ الّذين سمك السّماء اذ ليس فى رفع اللّه السماء تحقيق و تثبيت لبنائه لهم بيتا فظهر الفرق بين الايماء و تحقيق الخبر.
ترجمه
مصنّف گويد:
يا آنرا وسيله براى تعظيم شأن غير خبر قرار ميدهند مانند: انّ الّذين كذّبوا شعيبا كانوا هم الخاسرين و گاهى قرار داده مىشود وسيله جهت تحقّق خبر.
شارح گويد:
ضمير در [شأن غيره] به خبر راجعست، آنگاه در مثاليكه مصنّف آورده مىگويد:
پس در اين آيه اشاره شده باينكه خبر مبنى عليه از ضرر و خسران اخبار كرده و دلالت بر تعظيم شأن شعيب پيغمبر عليه السلام دارد.
و بسا آنرا وسيله براى اهانت و تحقير شأن خبر قرار مىدهند مانند: انّ الّذى لا يحس معرفة الفقه قد صنّف فيه يا چنانچه گاهى آنرا براى اهانت بشأن غير خبر مىآورند نظير:
انّ الّذى يتبع الشّيطان فهو خاسر.
سپس بدنبال [و قد يجعل ذريعة الى تحقّق الخبر] مينويسد:
مقصود از [تحقق الخبر] اينست كه آنرا محقّق و ثابت قرار مىدهند مانند: انّ التى ضربت بيتا مهاجرة الخ، چه آنكه در زدن و ساختن خانه در كوفه و مهاجرت بسوى آن اشاره استكه طريق بناء خبر از اموريست كه از زوال محبّت و انقطاع مودّت خبر مىدهد، سپس زوال مودّت را تثبيت و تقرير نموده حتى گويا بر آن برهان اقامه