اسماعيليان و مغول و خواجه نصير الدين طوسي - حسن امین - الصفحة ٤١٣

پس از نگارش آنچه گذشت، مقاله‌اى از دانشمند فيزيك، احمد فؤاد پاشا استاد فيزيك در دانشكده علوم دانشگاه قاهره و عضو هيأت علمى اين دانشگاه خوانديم كه در تاريخ ٢٩ اكتبر سال ١٩٩٦ به چاپ رسيده بود. در اين مقاله سخنى از نصير الدين طوسى و فعاليتهاى علمى وى به ميان آمده بود كه ما را بر آن داشت تا در اين‌جا آن را به‌طور كامل نقل كنيم.

سهم ابن هيثم، خيام و طوسى در پيشرفت استدلالهاى رياضى:

تاريخ‌نگاران علم و تمدن آشكارا گواهى مى‌دهند كه دانشمندان اسلامى با ابتكارات خويش در عرصه علوم رياضيات و هندسه، و ارتقاى نظرى و علمى اين دانش‌ها سهيم بوده‌اند. و خصوصا پيشرفت علوم هندسه به ارتقاء تكنيك مهندسى معمارى كمك كرد كه در بناها و كاخها و مساجدى كه در شرق و غرب برپا مى‌شد، تجلى داشته، پيوسته خطوط و زيورها و دقت اشكال و هماهنگى و نظم آنها تا امروز اعجاب‌برانگيز بوده است. همچنين فن‌آورى آبيارى رشد كرد زيرا [بديهى است كه‌] توزيع آب، دانش دقيقى را به سطح زمين و ميزان شيب آن و مقدار آب و سرعت و مسير جريان آن، نيز به مواد ساختمانى و ويژگيهاى آن، طلب مى‌كند تا بهترين آنها براى ساختمان‌ها سدها و استحكامات [مجارى‌] توزيع، انتخاب شود.

مى‌توان گفت كه هندسه كاربردى كه در زندگى عملى براى تعيين مساحت زمينها