اسماعيليان و مغول و خواجه نصير الدين طوسي - حسن امین - الصفحة ٣١٤ - درباره اسماعيليان

است بطورى كه هنوز در يك مكان فرو ننشسته بود كه در نقاط ديگرى سر بر مى‌آورد و هنوز آتش آن در يك ماه خاموش نشده بود كه شعله‌هاى آن در ماههاى ديگر، زبانه مى‌كشيد.»

انديشمند مصرى، فهمى هويدى، در مجله «العربى» (شماره تابستان ١٩٨٠، صفحه ٤٦) مى‌گويد:

«استاد ما مالك بن نبى جنگ صفين را آغاز مرحله‌اى به شمار مى‌آورد كه موجب جدايى وجدان از علم شد. از آن زمان اولين كودتا در تاريخ اسلامى رخ داد و اين كودتا عميق‌تر و مهم‌تر از آن چيزى است كه ما تصور مى‌كنيم.»

تا آنجا كه مى‌گويد:

«اسلام تبديل شد به آنچيزى كه در كتابهاست و نه يك انديشه و رسالت.»

اما در مورد تجزيه سياسى- ادارى جهان اسلام بايستى بگوييم كه چقدر آنچه استاد سماك بيان كرده است دور از حقيقت است! چه كسى به اولين تجزيه سياسى ادارى چيزى كه استاد سماك آنرا حكومت اسلامى ناميده، اقدام كرده است؟

آن تجزيه سياسى ادارى كه پايه تمامى تجزيه‌ها و جدايى‌ها شد، تجزيه‌اى است كه عبد الرحمن بن معاوية بن هشام بن عبد الملك بن مروان به آن اقدام كرد. تجزيه‌اى كه براى هميشه بخش غربى امپراطورى اسلامى را از بخش شرقى آن جدا كرد و آن بخش را به دست سرنوشت سپرد تا خود به تنهايى آنرا بسازد كه سرانجام موجب آنچنان خسرانى شد كه هم استاد سماك از آن آگاهى دارد و هم ديگران.