اسماعيليان و مغول و خواجه نصير الدين طوسي - حسن امین - الصفحة ٤٠٢ - بين چنگيز، هولاكو و طوسى

تا اين‌كه هولاكو در سال ٣٦٣ درگذشت و پسرش اباقا به جاى او نشست.

عطا ملك در دوره او نيز مستقلا بر بغداد و سائر نقاط عراق حكومت مى‌كرد و همان‌گونه كه ذكر كرديم، به بازسازى شهرها اهتمام داشت و به بندگان خوب خدا توجه مى‌كرد. وى از ميزان ماليات‌هايى كه براى كشاورزان و دهقانان وضع شده بود كاست و قنواتى تأسيس نمود و روستاهايى بنا كرد و از فرات، انشعابى به سوى كوفه و نجف روان كرد و براى اين كار نزديك صد هزار دينار طلا اختصاص داد و بر كرانه‌هاى آن صد و پنجاه روستا بنا كرد و زمينهاى زراعتى خشك را آباد ساخت تا سرسبز شدند، چنانكه كاروانسرايى در نزديكى مشهد امير المؤمنين عليه السلام در نجف بنيان كرد و مدت زيادى از سقوط بغداد به دست مغولها نگذشته بود كه شادابى خود را بازيافت و مردم با اطمينان به كار و كشاورزى‌شان بازگشتند، تا اين‌كه درآمدهاى بغداد افزون گشت. ابن شاكر كتبى در كتاب (فوات الوفيات) ج ٢، صفحه ٧٥ و ٧٦ مى‌نويسد:

[اوضاع‌] بغداد در زمان علاء الدين عطا ملك، بهتر از زمان خليفه بود.

يونينى در ذيل مرآة الزمان (ج ٤، صفحه ٢٢٤ و ٢٢٥) درباره عطا ملك مى‌نويسد: رفتار او از بهترين رفتارها بود و با رعايا بسيار با عدالت رفتار مى‌كرد.

حكومت وى در بغداد نزديك بيست و چهار سال طول كشيد كه شش سال آن در زمان هولاكو و هفده سال يعنى تا سال ٦٨٠ در زمان اباقا و سال آخر در زمان تكودار بود.

شبيبى در جزء دوم كتابش ابن الفوطى مى‌نويسد: «در سيره علاء الدين (عطا ملك) جوينى شواهدى وجود دارد كه بر نكوهش بت‌پرستان ستمگر يعنى حاكمان مغول دلالت دارد، و اين كه امتهاى مسلمان شكست خورده مشرق زمين را به زندگى در سايه پرچم اسلام باز مى‌گرداند، هرچند اين مسلمانان از