اسماعيليان و مغول و خواجه نصير الدين طوسي - حسن امین - الصفحة ٢٢ - سرزمين«طوس»

كرد. اين مرغزارها همواره چراگاه اسبان سلاطين بوده است و بسيارى اوقات، پادشاهان ايران در ايام تعطيلات، اين مكان را براى گردش انتخاب مى‌كرده‌اند.

بنواده: در ميان شهرها و روستاهاى اين منطقه، مكانى به اين نام اساسا وجود خارجى ندارد. احتمالا در ضبط اين اسم تحريفى رخ داده است.

با توجه به مطالب گذشته، روشن مى‌شود «طوس» نام منطقه‌اى است مشتمل بر چهار شهر و هزار روستا. شايان ذكر است كه خراسان در قرون اوليه ظهور اسلام، بسيار وسيع‌تر از خراسان فعلى بوده است و آن چيزى كه امروزه خراسان ناميده مى‌شود، چيزى جز بخش كوچكى از خراسان قديم نبوده است.

حتى اوائل قرن هفتم هجرى، سرزمين طوس از توابع نيشابور به شمار مى‌آمده است.

بعد از آن‌كه شهر طابران مورد حمله و تاخت و تاز لشكر تيمور قرار گرفت و به ويرانى و انقراض كشيده شد، شهر مشهد روزبه‌روز توسعه يافت و از شش قرن پيش به اين سو، شهر نيشابور از بارزترين شهرهاى تابعه آن شد.

فشرده آنچه در مورد حدود جغرافيايى سرزمين طوس از كتب جغرافيايى به دست مى‌آيد: طوس عبارت است از ناحيه‌اى كوهستانى كه از طرف شمال جنوب بين سلسله جبال هزار مسجد (اژدركوه) از يك طرف و سلسله جبال نيشابور از سوى ديگر واقع شده است. ارتفاع كوههاى اطراف طوس از هفتصد تا سه هزار متر در تغيير است.

تاريخ «طوس» به دوران دور قبل از اسلام بر مى‌گردد. مسلمانان در زمان عثمان بن عفان، اين منطقه را فتح كردند. البته ما در منابع قديمى مثل كتاب «اوستا» هيچ نامى از «طوس» نمى‌يابيم، اما در بخش احكام و اساطير كه در حقيقت شرح اين كتاب و كتب بعد از آن است، مى‌بينيم كه شارحان اين كتاب‌