اسماعيليان و مغول و خواجه نصير الدين طوسي - حسن امین - الصفحة ٣٨٨ - خواجه نصير الدين طوسى، ابن علقمى و سقوط بغداد

وى را خلع كرده كس ديگرى از عباسيان را در جاى او بنشانند. وقتى مؤيد الدين ابن علقمى خبر اين كودتا را شنيد، خليفه را پنهانى مطلع ساخت و گفت بايد براى آنان چاره‌اى انديشيد».

بنابراين عامل كودتا دواتدار بوده، و كسى كه با آن مقابله كرده و آن را نزد مستعصم افشا ساخته، ابن علقمى بوده است. همچنان كه كودتاچيان برخلاف پندار نويسنده، در فكر واگذارى خلافت به علوى‌ها نبوده‌اند، بلكه مى‌خواستند آن را به يكى ديگر از عباسيان واگذارند، زيرا كودتاچيان در اصل ضد علويان بوده‌اند. درباره اتحاد ابن علقمى با مغولها بايد بگوييم منشأ پيدايش اين تهمت، دشمن ابن علقمى يعنى دواتدار بوده است. تاريخ‌نگار، رشيد الدين فضل اللّه همدانى مى‌نويسد:

«از آن‌جا كه دواتدار دشمن وزير بود، پيروان وى كه از اراذل و اوباش شهر بودند در بين مردم شايع كردند كه وزير با هولاكو تبانى كرده است». اين اصل ماجرا بود. اما آنچه را كه [نويسنده‌] بعد از اين ذكر مى‌كند، ساخته شايعه افكنان و دروغ‌پردازان است.

از آن‌جا كه اوباش و اراذل شهر، منشأ تهمت بودند، اراذل و اوباش تاريخ، آن را پذيرفته منتشر ساختند.

دشمنى سرسخت، مى‌خواهد از دشمن خويش بدگويى كند. لذا در ميان اوباش و اراذل شايعه‌پراكنى مى‌كند سپس هريك از آنها كه اين شايعه مطابق ميلش است آن را در قالب موردنظر خود مى‌ريزد. بدين‌گونه گاهى ميان گفته‌هاى آنان نهايت تناقض وجود دارد. سپس بعضى از آنان كه در دروغگويى حريص‌اند، مطالب جديدى را كه ديگران نگفته‌اند به آن اضافه مى‌كنند. لذا مى‌بينيم: