اسماعيليان و مغول و خواجه نصير الدين طوسي - حسن امین - الصفحة ٢١ - سرزمين«طوس»

يكى از دو شهر بزرگ ناحيه طوس است. طابران همان شهرى است كه در سال ٧٩١ ه توسط تيمور به فرماندهى دومين فرزندش، ميران، و امير آق بوغا، والى هرات، مورد حمله قرار مى‌گيرد و تمامى ساكنان آن به قتل مى‌رسند و شهر به بدترين شكل درهم كوبيده مى‌شود، به طورى‌كه تا به امروزه روى آبادى و جمعيت به خود نديده است. شايان ذكر است كه اكثر قابل توجهى از دانشمندان «طوس» به همين شهر منقرض شده، منسوبند.

نوغان: اين شهر در يك مايلى جنوب سناباد يعنى همان جايى كه قبر امام رضا عليه السلام قرار دارد، واقع است.

بروقن: نويسنده كتاب «حدود العالم» در ضبط نام اين شهر، دچار اشتباه شده است. زيرا ضبط صحيح نام اين شهر، «تروقيذ» يا «بروقوز» است.

«تروقيذ» شهرى است كوهستانى كه امروزه ترقبه ناميده مى‌شود و شمارى از محدثان، عرفا و زهاد مشهور همچون «ابو الحسن نعمانى بن محمد احمد تروقيذى طوسى» متوفى به سال ٣٥٠ ه و «ابو عبد اللّه تروقيذى» كه در زمان خودش زاهدى معروف بوده است، به اين شهر منسوبند.

رايكان: ضبط صحيح نام اين شهر، «راتكان» يا «رادكان» است كه «تاء» به غلط به «ياء» تغيير يافته است. در فارسى هم به همين شكل يعنى با «تاء» و «دال» تلفظ مى‌شود. شهر «رادكان» در ده فرسخى شهر طابران قرار دارد. در همين شهر است كه بزرگانى همچون «نظام الملك طوسى»، «ابو محمد عبد اللّه بن هاشم طوسى» و «ابو ازهر حسن بن احمد بن محمد طوسى» متوفاى سال ٥٣٠ ه متولد مى‌شوند. در حاشيه اين شهر، مرغزار طوس به چشم مى‌خورد كه شهرت تاريخى دارد. در همين مكان بود كه ملك شاه سلجوقى با فرمانى از پدرش بر تخت نشست. «علاء الدين تكش خوارزمشاه» نيز در همين مكان تاجگذارى‌