اسماعيليان و مغول و خواجه نصير الدين طوسي - حسن امین - الصفحة ١٧ - قرائتى جديد از تاريخ اسلام

خواجه نصير الدين طوسى:

محمد بن محمد بن حسن طوسى مشهور به «نصير الدين طوسى» و «محقق طوسى» در طوس چشم به جهان گشود. در سال تولد اين دانشمند بزرگ، اختلاف است. اما اكثر نويسندگان بر اين عقيده‌اند كه او در سال ٥٩٧ ه متولد شد و در روز عيد غدير سال ٦٧٢ ه در بغداد چشم از جهان فرو بست و در كاظمين به خاك سپرده شد.[١]

[١]منصور عباسى تأسيس شهر بغداد را در سال ١٤٥ ه. ق شروع كرد، طبق روايت خطيب بغدادى در سال ١٤٦ ه. ق كار ساختمان آن را به پايان رسانيد. وى چون كار ساخت اين شهر را به پايان رسانيد، منطقه‌اى را در شمال اين شهر معروف به «شونيز صغير» برگزيد و آن‌جا را قبرستان قرار داد و آن را مقابر قريش ناميد. به مرور زمان نام «شونيز صغير» از خاطره‌ها محو شد و اين منطقه به اسم جديدش يعنى «مقابر قريش» معروف گرديد. اولين فردى كه در اين قبرستان دفن شد، جعفر اكبر، پسر ابى جعفر منصور، خليفه عباسى بود كه در سال ١٥٠ هجرى در آن مكان به خاك سپرده شد. آن‌گاه دفن افراد در اين مكان ادامه يافت. بيست و پنجم ماه رجب سال ١٨٣ هجرى امام موسى بن جعفر عليه السلام به شهادت رسيد و در همين مكان يعنى مزار فعلى ايشان به خاك سپرده شد. در سال ٢٢٠ هجرى، امام محمد جواد عليه السلام به شهادت رسيد و ايشان نيز در همين مكان به خاك سپرده شد. هنوز معلوم نيست كه آيا نصب ضريح بر روى مقبره اين دو امام، بلافاصله پس از دفن آنها بوده و يا اين‌كه مدتى بعد، اين كار انجام شده است. اما قدر مسلّم آن است كه اين دو قبر بنا و عمارت مخصوص به خود داشته‌اند و بسيارى از مردم براى زيارت قبر اين دو امام به آن‌جا مى‌آمده‌اند. و از روايت مسكويه در خلال حديثش از محسن بن وزير بن فرات استفاده مى‌شود كه ساكنانى در اطراف عمارت و بناى اين دو قبر