اسماعيليان و مغول و خواجه نصير الدين طوسي - حسن امین - الصفحة ١٠٠ - تلاش براى حمله به بغداد

بارى مطامع علاء الدين محمد خوارزمشاه موجب بروز اتفاقاتى شد كه خلاصه آن چنين است:

چنگيز خان كاروانى تجارى را به راه انداخت كه به گفته جوينى شامل ٤٥٠ مرد مسلمان و در رأس آنها- بنا به گفته نسوى- عمر خواجه اترارى، حمال مراغى، فخر الدين ديزكى بخارى و امين الدين هروى قرار داشتند. اين افراد بر روى ٥٠٠ شتر، بارهايى از طلا و نقره و حرير چينى و لباس ترغو (ابريشم) و خزفك و سمور و ديگر اشياى قيمتى حمل مى‌كردند تا با فروش آنها مايحتاج لشكر مغول را كه چنگيز آن را براى جنگ آينده آماده كرده بود، تهيه كنند.

با رسيدن كاروان به اترار، والى اين شهر آن را توقيف و افراد آن را بازداشت نمود و خوارزمشاه را در جريان اين كار قرار داد. او دستور كشتار افراد بازداشت شده و مصادره اموال كاروان را صادر كرد. والى اترار اين كار را انجام داد و اموال را براى خوارزمشاه ارسال نمود. او آنها را به تجار بخارا و سمرقند فروخت. اين جريان موجب شد چنگيز خان جهت حمله‌اش را به سمت قلمرو خوارزمشاه برگرداند كه ما جريان آن را به‌طور مفصل در كتابى كه تحت عنوان «المغول بين الوثنية و النصرانية و الإسلام» نگاشته‌ايم، آورده‌ايم و ديگر آن را در اين‌جا تكرار نمى‌كنيم.

خوارزمشاه همان كسى است كه تلاشش را براى حمله به بغداد چنين توجيه مى‌كند كه خليفه عباسى عليه او تحريكاتى داشته است. چه بسا همو بوده است كه مادرش را به داشتن روابط نامشروع با مجد الدين بغدادى متهم كرده تا توجيهى براى كشتن او دست‌وپا كرده باشد. خوارزمشاه به آسانى ديگران را به هرچيزى متهم مى‌كرد تا با اين كار اعمالش را توجيه كند. همچنان كه اينك افراد كاروان تجارى مزبور را به جاسوسى به نفع چنگيز خان متهم كرد تا به اين وسيله‌