درجه اول به دنبال مادیات می‌رود و موضوع " دانش و آزادگی و دین و مروت - این همه را بنده درم نتوان کرد " برای عده بسیار معدودی مطرح‌ شده است افرادی مثل علی ( علیه السلام ) چند تا بیشتر نبوده‌اند ، ولی‌ هدف ادیان این است که به مردم نشان بدهند که اگر فقط مادیات سرلوحه و محرک در زندگی باشد ، نتیجه‌اش این نکبت و کشتار موجود است ، اگر سعادت می‌خواهید راهش این است " . بیان آقای مهندس البته بیان خوبی است ولی جای یک " اما " در آن‌ هست و آن این که اگر نیروی اصلی گرداننده بشر و تاریخ بشر - حتی در اکثریت - امور مادی باشد ، به عقیده اینها بشر به حکم جبر کشیده می‌شود ، و لهذا اینها در این مسائل ، جبری هم هستند گو اینکه کوشش می‌کنند که‌ اختیار بشر را حفظ کنند ، ولی منطقشان به گونه‌ای است که به جبر کشیده‌ می‌شود . ادیان در مقابل این جبر چه می‌توانند بگویند و چگونه می‌توانند مؤثر واقع‌ شوند ؟ این مثل این است که ادیان به بشر بگویند : " ای بشر ! هر چه به‌ سرت می‌آید ، از این شکم و از این گرسنگی است ، گرسنه نباش ، راحت‌ می‌شوی " آیا آدم می‌تواند گرسنه نباشد ؟ به حکم جبر طبیعت ، آدم گرسنه‌ می‌شود ، وقتی هم گرسنه شد ، به حکم جبر دنبال نان می‌رود ، برای این که‌ دنبال نان برود ، تنازع بقا هم در می‌گیرد این یک جبر است . اگر در وجود انسان غرایز دیگری نباشد که ادیان بخواهند با گفته‌های خود انگشت روی آنها بگذارند ، آن غرایز را زنده و کنترل کنند ، گفته ادیان‌ بی اثر و بی فایده است ادیان هم که نقش اساسی خودشان را اجرا کرده و به‌ قول شما گفته‌اند :