اسلام و مقتضیات زمان 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٦
اینجا ما عبارتهایی از کتاب بعثت ، ایدئولوژی آقای مهندس بازرگان
نقل میکنیم نویسنده مطلبی راجع به ایدئولوژیهای محدود بشر میگوید که حرف
درستی است سخن ایشان بر این اساس است که ایدئولوژیها بر دو قسم است (
و این مطلبی است که ما هم قبول داریم ) بعضی از ایدئولوژیها یا طرحها
اصلا مربوط به شرایط خاص زندگی است ، نظیر این که الان تهران دچار مشکل
ترافیک است [١] ، کسی طرحی برای حل آن تهیه میکند ، البته او هیچوقت
نمیتواند ادعا کند که طرح من طرحی است که برای همه زمانها و مکانها
درست است ، در بمبئی هم همین طرح [ صحیح است ] ، شما بروید اجرا کنید
، صد سال دیگر هم همین طرح را اجرا کنید نه ، این درست نیست ، این طرحی
است مربوط به این شرایط زمانی و مکانی خاص ، این شرایط که تغییر کرد
طرح هم تغییر میکند .
ولی طرحهایی هست که اصلا به این مشکلات مربوط نیست ، به مشکلاتی در سطح
کلی تری از زندگی بشر مربوط است که آنها ثابت است و تغییر نمیکند ،
آنها خطوط اصلی زندگی بشر است ، نظیر این که " آیا زندگی بشر باید بر
اساس تساوی افراد باشد یا تبعیض ؟ " ، " آیا باید حقوق افراد بشر بر
اساس نژادها یا زبانها یا منطقه ها متفاوت باشد یا نه ؟ " باید جواب
بدهیم ، یا بگوییم " بله " یا بگوییم " نه " حال اگر کسی گفت " نه
" ، میگوییم این جوابی است برای همه زمانها و همه مکانها ، این را
نمیشود با طرحی که برای حل مشکل ترافیک به وجود آمده مقایسه کرد که ممکن
است فقط ده سال درست باشد ، بعد از آن درست نباشد .
[١] این [ مثال ] را ایدئولوژی نمیشود گفت ، طرح میشود گفت .