اسلام و مقتضیات زمان 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٠
عمیق تر و دقیق تر است ، ولی به هر حال اسلام گفته اگر روزه ضرر داشته باشد [ حرام است ] . این قواعد کنترل کننده : قاعده حرج و قاعده ضرر و یک سلسله قواعد دیگر ، قوانین را کنترل میکند و لذا در موارد مختلف تغییر میدهد در یک زمان ، ممکن است دستوری به حکم قانون ضرر برداشته شود ، به حکم قانون حرج برداشته شود ، در یک مکان ، در شرایط مختلف ممکن است [ بعضی دستورات ] برداشته شود . این هم عاملی است که نرمش و انعطافی در قانون اسلام ایجاد میکند و آن را با شرایط مختلف ، قابل انطباق میکند [ اسلام ] سرسختی نشان نمیدهد [ که بگوید وقتی ] گفتم وضو ، بمیر و بدم باید وضو را بگیری ، روزه ، بمیر و بدم روزه را بگیر ، نماز ، بمیر و بدم نماز بخوان نه ، این جور نیست . عامل دیگر ، اختیارات حاکم شرعی است بلا تشبیه همین طور که در قوانین بشری میبینید در اکثر کشورها قوانین را قوه مقننه وضع میکند و در اختیار قوه مجریه میگذارد ولی در مواردی مصلحت چنین اقتضا میکند که برای همیشه یا به طور موقت ، قوه مقننه اختیار را به قوه مجریه بدهد و بگوید این را در اختیارات خودت عمل کن ( خیلی اوقات دیده ایم که مجلس یا مجلسین ، اختیاراتی به دولت میدهند ، یعنی دیگر قانون وضع نمیکنند ، میگویند تو اینجا با تشخیص خودت عمل کن اصل کار منطقی است ، من به موردش کار ندارم ) یا در بعضی از قوانین دنیا ، در بعضی مسائل به طور کلی به یک مقام اختیارات میدهند ، مثل اختیاراتی که رئیس جمهور آمریکا به حسب قوانین دارد مگر اینکه بعد کنگره آن اختیارات را از او بگیرد ، ابتدائا اختیارات را به او میدهند ، [ آری ، بلا تشبیه