اسلام و مقتضیات زمان 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٩

« وجوهکم و ایدیکم الی المرافق »" [١] خواستید نماز بخوانید ، وضو بگیرید . این قانونی است در عبادت جای دیگر می‌گوید : " « ما جعل علیکم‌ فی الدین من حرج " [٢] و یک جا می‌گوید : " « لا ضرر و لا ضرار فی‌ الاسلام » " [٣] در اسلام ضرر و ضرار نیست گفته ما وضو بگیریم ، من اگر بخواهم آب به دستم بزنم برایم ضرر دارد " لاضرر " می‌گوید " وضو نگیر " ، یعنی اینجا قانون وضو را کنترل و محدود می‌کند آیه دیگر می‌گوید : " « کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم »" : " لاضرر " می‌گوید " ولی نه ضرر " یعنی آن قانون را محدود می‌کند به آنجا که روزه‌ برای من ضرر نداشته باشد .
ممکن است بگویید نظر افراد در تشخیص ضرر فرق می‌کند " فرق می‌کند " غیر از این است که واقعیت زمان متغیر باشد یک وقت است که اطبا یا خود شخص درک نمی‌کنند که روزه برای او ضرر دارد ، یک روزی کس دیگری‌ درک می‌کند یک دهاتی تا وقتی که روزه او را بیهوش نکند و به تب چهل‌ درجه گرفتار نشود ، فکر نمی‌کند برایش ضرر دارد ، اما یک نفر طبیب‌ متخصص ممکن است بگوید آقا این روزه‌ای که تو امروز می‌گیری و هیچ [ دردی‌ ] هم احساس نمی‌کنی [ برایت ] ضرر دارد ، من می‌دانم که تو زخم معده داری‌ ، امروز که روزه بگیری ، دو ماه دیگر اثر ضرر روزه برایت پیدا می‌شود ، پس این روزه برای تو ضرر دارد یک قدری تشخیصش