اسلام و مقتضیات زمان 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٦
مولد سود است و هم سرمایه ، همان طور که قدیم خیال میکردند آب یک عنصر بسیط است ، بعد کشف کردند که خیر ، آب یک عنصر مرکب است ، نه این که در قدیم آب بسیط بود ، امروز مرکب شد آب در صد هزار سال پیش هم مرکب بود ولی نمیدانستند و خیال میکردند بسیط است امروز کشف کردند که از اول عالم آب مرکب بوده . اینجا هم عینا همین جور است خیال میکردند که سرمایه و کار هر دو ، میتوانند مولد سود باشند که اسلام هم مضاربه را بر همین اساس تاسیس کرده و میگوید : میشود یک نفر سرمایه بدهد و دیگری کارش را بگذارد ، این کار و سرمایه با همدیگر ترکیب بشوند ، او عامل مضاربه بشود ، بعد هر سودی که به دست آوردند ، طبق قرارداد میانشان تقسیم میشود البته اسلام تعیین نکرده که چه مقدار از سود مال سرمایه است ، چه مقدار مال کار ، گفته تابع قرارداد است ، ولی وقتی گفته " تابع قرارداد است " معلوم میشود اصل این مطلب را که سرمایه هم در ایجاد سود تاثیر دارد، قبول کرده است. این مطلب اگر درست است ، از صد هزار سال پیش درست بوده ، اگر هم غلط است و امروز کشف کرده اند ، از اساس غلط بوده ، نه اینکه در سابق درست بوده و امروز غلط شده است اگر ایرادی در این مسائل باشد نه از این نظر است که متغیر شده ، بلکه به این خاطر است که آن حکم غلط بوده ، در قدیم غلط بوده ، امروز هم غلط است ما اگر جوابی به این حرف داشتیم ، جواب میدهیم که خیر ، این حرف درست نیست که " سود فقط مولود کار است " سرمایه هم میتواند مولد باشد ، و اگر نتوانستیم جواب بدهیم ، در مساله دیگری غیر از مساله تغیر زمان و مقتضیات زمان نتوانسته ایم جواب بدهیم .