و مقتضیات زمان " [١] طرح کرده ایم - ایشان می‌گویند : " رابطه انسان با طبیعت و رابطه انسان با انسان ، به شدت در حال‌ تغییر است و اگر قوانین بخواهد در بین مردم حاکم باشد ، یا باید متغیر بوده و یا اقلا قابلیت انعطاف و تطابق با محیط و زمان داشته باشد " .
اگر قوانین اسلامی را از این حیث تقسیم کنیم چهار دسته است : پاره ای‌ از قوانین مربوط به رابطه انسان با خداست که اسمش عبادت است رابطه‌ انسان با خدا ، شاید ساده ترین روابط باشد ، یعنی تغییرات زمان و مقتضیات متحول زمان در هر ناحیه تاثیر دارد باشد ، در این ناحیه یا تاثیر ندارد یا خیلی کم در شکلش تاثیر دارد رابطه ای که انسان با خدای‌ خودش باید داشته باشد ، رابطه ای یکسان است ، یعنی این جور نیست که‌ ارتباطی که مردم هزار سال پیش می‌بایست با خدا داشته باشند که مثلا باید اخلاص داشته باشند ( « و ما امروا الا لیعبدوا الله مخلصین له الدین ») [٢] ، فقط خدا را پرستش کنند و غیر او را نپرستند ، [ امروز به گونه‌ دیگری باید باشد ] آیا مثلا در عصر اسب و شتر و الاغ ، این حکم صحیح بود که بشر تنها خداپرست باشد و به هیچ وجه مشرک نباشد و در خداپرستی اخلاص‌ داشته باشد ، اما در عصر هواپیما این حکم تغییر می‌کند و باید دستی در آن‌ برد ؟ نه البته شکل عبادت خود به خود عوض می‌شود خود اسلام هم برای شکلها تغییر قائل شده ، [ مثلا در مورد ] نماز می‌گوید

[١] [ این جزوه ها به صورت جلد اول این کتاب منتشر شده است ] . [٢] بینه / [٥]