اسلام و مقتضیات زمان 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٦
پایانش برسد ، یک ذره تخلف نمیکند ، نه لحظهای پیش میافتد ، نه
لحظهای پس ، اینچنین قطعی و ضروری است .
در این تفسیر در ذیل آیه قبل از این آیات که خطاب به بنی آدم میگوید
: " ای بنی آدم ! شما در روی زمین زندگی میکنید و در روی زمین میمیرید و
بعد ، از همین زمین هم مبعوث خواهید شد " میفرماید مفاد این آیه این
است : " ان الامم و المجتمعات لها اعمار و آجال نظیر ما للافراد من
الاعمار و الاجال " برای امتها و اقوام هم عمر و اجل است آنچنان که برای
افراد هست .
آیه دیگر آیه ١٠٨ سوره انعام است گفتیم که میگویند هر قوم هم یک نوع
شعور و یک نوع احساسی دارد غیر از احساس فرد و مختصات احساسی یک فرد
شما میبینید که هر قوم و ملتی در اثر این که با یکدیگر زندگی کرده و تحت
تاثیر یک گونه علل ( علل طبیعی و جغرافیایی ، علل اجتماعی و علل نژادی )
قرار گرفتهاند ، طبعا همه مردم دارای یک روحیه خاص میشوند که امروز روی
روحیه ملل تکیه میشود و حتی کتابهایی هم در همین زمینهها به نام " روحیه
ملل " نوشته میشود [١] ، روحیه ملت آلمان ، روحیه ملت فرانسه و غیره .
قرآن در بعضی آیات خودش مطلب را به این تعبیر بیان میکند ، خطاب
میکند به یک مردمی که عملشان فحاشی است و فحش میدهند ، قرآن نهی میکند
حتی مسلمین را ، میگوید به بتها و هر چیز دیگری که مورد احترام دیگران
است ، فحش ندهید ، سب نکید ، البته نه به آن ملاکی که امروز میگویند که
هر چیزی که بشر
[١] [ مانند کتاب روح ملتها ] .